Elektrik kəsilmələrinə son: Virtual elektrik stansiyaları ənənəvi enerji mənbələrini əvəz edir
Minlərlə adi evə paylanmış "elektrik stansiyası" Vermontun ən böyük enerji mənbəyinə çevrilib. O, ev sahiblərini elektrik kəsilmələrindən qoruyur, həmçinin daha ucuz və təmiz enerji təmin edir. Son onilliklərdə Vermontda güclü fırtınalar artıb. Polianna Bladika üçün belə hadisə əvvəllər hər il bir neçə saat davam edən elektrik kəsilməsi demək idi.
"Soyuqda qalmağa etirazım yoxdur. Sadəcə səhərlər qəhvəmi içmək və xəbərləri izləyə bilmək istəyirəm",- deyə Vermontun şərqindəki kənd tipli Sprinqfild şəhərciyində həyat yoldaşı Endi və iti ilə birlikdə yaşayan Bladika bildirir.Bladika tez-tez baş verən elektrik kəsilmələrindən o qədər bezib ki, 2024-cü ildə qonşularının çoxu kimi o da qaz generatoru almaq istəyib. Lakin generatoru quraşdırmaq üçün dəvət etdiyi elektrik ustası ona cəlbedici bir alternativ təklif edən proqram barədə məlumat verib.Vermontun ən böyük enerji şirkəti olan "Green Mountain Power" (GMP) vasitəsilə həyata keçirilən bu proqram çərçivəsində iştirakçıların evlərinə 10 illik icarə müqaviləsi əsasında ayda 55 dollara (41 funt-sterlinq) iki batareya quraşdırılır. Araşdırma apardıqdan sonra Bladika və həyat yoldaşı bu variantın, almağı planlaşdırdıqları və 12000 dollara (9 000 funt-sterlinq) başa gələcək generatordan daha yaxşı seçim olduğuna qərar verdilər. Sistem 2024-cü ildə quraşdırılandan bəri onlarda elektrik enerjisi bir dəfə belə kəsilməyib. Vermontda 5500-dən çox insanın evində oxşar batareya sistemləri mövcuddur. GMP-nin proqramı sayəsində onun virtual elektrik stansiyası səssizcə Vermontun ən böyük enerji mənbəyinə çevrilib.
Virtual elektrik stansiyaları minlərlə istehlakçı cihazının əlaqələndirilmiş sistemdə birləşdirilməsidir. Bu sistem geniş enerji şəbəkəsinə ənənəvi elektrik stansiyası kimi inteqrasiya olunur. Bura ev batareyaları, damüstü günəş panelləri və elektrikli avtomobil batareyaları daxil edilə bilər. Almaniyadan Çinə qədər dünyanın hər yerində virtual elektrik stansiyaları qurulur. İqlim dəyişikliyi qlobal miqyasda ekstremal hava hadisələrinin artmasına səbəb olur və Vermont ştatı da daşqınlardan tutmuş qar fırtınalarına qədər bu tendensiyanı bilavasitə müşahidə edib. "Associated Press"in hökumət məlumatları əsasında 2022-ci ildə apardığı təhlilə görə, ştatda son onilliklərdə elektrik enerjisinin kəsilməsi hallarının artması təəccüblü deyil.
Vermontdakı digər insanlar elektrik kəsilmələri məsələsində artıq dözməyəcəklərinə qərar veriblər. Ştatın tənzimləyici orqanları batareya icarəsi proqramı ilə bağlı məhdudiyyəti aradan qaldırdıqdan sonra, 2023-cü ildə GMP-nin bu proqrama qoşulanların sayında kəskin artım müşahidə olunub. Şirkət qeyd edir ki, həmin vaxtdan bəri iştirakçı sayı davamlı olaraq artır və 2023-cü ildən etibarən 2500-dən çox insan proqrama qoşulub. Enerji təchizatı şirkətləri ənənəvi olaraq "pik yük stansiyaları" (peaker plants) adlanan xüsusi elektrik stansiyaları inşa edirlər. Qalıq yanacaqla işləyən bu stansiyalar çox vaxt həm bahalı olur, həm də ətraf mühiti ciddi şəkildə çirkləndirir.
GMP də əvvəllər pik tələbatı qarşılamaq üçün neft, dizel və təbii qazla işləyən pik yük stansiyalarından istifadə edib. Makklurun sözlərinə görə, indi şirkətin "virtual elektrik stansiyası" onları faktiki olaraq əvəz edib. O deyir: "İstismar müddəti başa çatdıqca, biz onları tədricən sıradan çıxara bildik". McClure deyir ki, 2034-cü ilə qədər virtual elektrik stansiyasının ölçüsünü iki dəfədən çox artırmaq niyyəti ilə GMP, qarşıdakı illərdə 300.000-ə yaxın müştərisinə enerji saxlama imkanı təklif etmək niyyətindədir.
O, Vermontda minlərlə ev akkumulyatorunu birləşdirərək resurs bazasını genişləndirməyə ümid edir.
"Ev akkumulyatorlarının ümumi saxlama qabiliyyətinə baxsanız, bu, çox böyükdür, lakin mən düşünmürəm ki, bu, əksər istehlakçı elektrikli avtomobilləri üçün bu gün həqiqətən sərfəli deyil". Hertz-Shargel deyir ki, hansı texnologiyalar virtual elektrik stansiyalarını gücləndirirsə, onlar ənənəvi enerji sistemlərindən daha çox yerli icmaları cəlb edəcəklər. Böyük qruplarda işləyən insanlar, o deyir ki, "elektrik stansiyası qədər böyük" ola bilər.
İsmayılova Xədicə
