21 sentyabr – Beynəlxalq Sülh Günü
Sülh sözünü çox eşidirik. Xəbərlərdə, çıxışlarda, sosial şəbəkələrdə bu sözdən tez-tez istifadə olunur. Gündəlik həyatımızda isə sülhün nə demək olduğunu çox vaxt ayrıca düşünmürük. Səhər evdən rahat çıxmaq, yaxınlarımızın təhlükəsiz olması, təhsil almaq və gələcəklə bağlı plan qurmaq adi görünə bilər. Halbuki bütün bunların təmin olunmasında sülh və təhlükəsizlik mühüm rol oynayır.
Hər il 21 sentyabr Beynəlxalq Sülh Günü kimi qeyd olunur. Bu gün Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən sülh ideallarının möhkəmləndirilməsi və zorakılığın dayandırılmasına diqqət çəkmək məqsədilə təsis edilib. BMT Baş Assambleyası 1981-ci ildə 36/67 saylı qətnamə ilə Beynəlxalq Sülh Gününü təsis edib. İlk Sülh Günü isə 1982-ci ilin sentyabrında qeyd olunub. Həmin dövrdə gün Baş Assambleyanın sentyabr ayında keçirilən sessiyasının açılış tarixi ilə əlaqələndirilirdi.
Daha sonra tarixlə bağlı dəyişiklik edilib. 7 sentyabr 2001-ci ildə BMT Baş Assambleyası 55/282 saylı qətnaməni qəbul edərək Beynəlxalq Sülh Gününün hər il 21 sentyabrda qeyd olunmasına qərar verdi. Qətnaməyə əsasən, 21 sentyabr həm də qlobal atəşkəs və zorakılığın dayandırılması günü kimi müəyyənləşdirildi. Bu qərar 2002-ci ildən qüvvəyə mindi.
2026-cı ilin mövzusu nədir?
2026-cı ildə Beynəlxalq Sülh Gününün mövzusu “Invest in Peace- For Everyone, Everywhere, Every Day”dir. Azərbaycan dilində bunu “Sülhə sərmayə qoyaq- hər kəs, hər yerdə, hər gün” kimi ifadə etmək olar. BMT bu il diqqəti sülhün yalnız beynəlxalq səviyyədə keçirilən görüşlər və qərarlarla deyil, gündəlik həyatda həyata keçirilən fəaliyyətlərlə də qurulmasına yönəldir.
Mövzuda xüsusilə “Every Day” – “hər gün” ifadəsi ön plana çıxarılır. Bu yanaşmaya görə, sülh yalnız müəyyən bir tarixdə xatırlanan anlayış deyil. Könüllülər, vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri, sülh qurucuları və müxtəlif icmalar gündəlik fəaliyyətləri ilə cəmiyyətlərdə dialoqun, əməkdaşlığın və qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına töhfə verə bilərlər.
Sülh anlayışı yalnız müharibənin və silahlı qarşıdurmanın olmaması ilə məhdudlaşmır. BMT-nin 2026-cı il mesajında sülh təhlükəsizlik, ləyaqət, imkanlar və əməkdaşlıqla əlaqələndirilir. Sülhün davamlı olması üçün dialoq, diplomatiya, danışıqlar, insan hüquqlarının və ləyaqətinin qorunması kimi amillər də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Fikir ayrılıqları isə insanların və cəmiyyətlərin həyatının təbii hissəsidir. Müxtəlif düşüncələrin mövcudluğu öz-özlüyündə qarşıdurma demək deyil. Problemlərin dialoq və danışıqlar yolu ilə həlli sülhün qorunması baxımından əsas vasitələrdən biri hesab olunur.
Müasir dövrdə sülh məsələsində sosial medianın da xüsusi rolu var. İnsanlar hadisələr haqqında məlumatı yalnız televiziya və qəzetlərdən deyil, sosial media platformalarından da əldə edirlər. Bu imkan sülhlə bağlı maarifləndirici məlumatların və müxtəlif sosial təşəbbüslərin daha geniş auditoriyaya çatmasına şərait yaradır.
Lakin sosial media yanlış məlumatların və nifrət ifadələrinin sürətlə yayılmasına da səbəb ola bilər. Buna görə də məlumatın paylaşılmasından əvvəl onun mənbəyini və düzgünlüyünü yoxlamaq informasiya mühitində məsuliyyətli davranışın vacib hissələrindən biridir.
Gənclərin rolu
BMT-nin 2026-cı il mesajlarında sülh quruculuğunda gənclərin və müxtəlif icmaların fəallığına da diqqət yetirilir. Könüllülük, sosial layihələr, maarifləndirmə fəaliyyətləri və ictimai təşəbbüslər insanların bir-biri ilə ünsiyyətinə və əməkdaşlığına şərait yarada bilər.
Gənclərin sülhə töhfəsi yalnız böyük beynəlxalq tədbirlərdə iştirakla məhdudlaşmır. Fərqli düşüncələrə hörmətlə yanaşmaq, ayrı-seçkiliyə qarşı çıxmaq, mübahisələrdə dialoqa üstünlük vermək və informasiya paylaşarkən məsuliyyətli davranmaq da sülh mədəniyyətinin formalaşmasına təsir edən amillərdəndir.
Beynəlxalq Sülh Gününün aktuallığı dünyada müxtəlif münaqişələrin və zorakılıq hallarının davam etməsi ilə də bağlıdır. BMT 2026-cı il mesajında dünyada zorakılıq və parçalanmanın icmalara təsir etdiyini, münaqişələrin daha mürəkkəb xarakter aldığını bildirir. Eyni zamanda təşkilat diplomatiya, dialoq, danışıqlar və sülhməramlı fəaliyyətləri sülhün qurulması üçün mühüm vasitələr kimi göstərir.
Texnologiyanın inkişafı və insanların bir-biri ilə daha sürətli əlaqə yaratması da sülh məsələsinin əhəmiyyətini aradan qaldırmır. Əksinə, informasiya daha sürətli yayıldığı üçün cəmiyyətdə dialoq, düzgün informasiya və qarşılıqlı hörmətin əhəmiyyəti daha da artır.
21 sentyabrın mesajı
Beynəlxalq Sülh Günü sülhün qorunmasının və möhkəmləndirilməsinin yalnız dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların deyil, cəmiyyətlərin və ayrı-ayrı insanların da iştirakı ilə mümkün olduğunu xatırladır.
21 sentyabrın əsas məqsədlərindən biri sülh ideallarına diqqət çəkmək, zorakılığın və qarşıdurmanın dayandırılmasını təşviq etməkdir. 2026-cı ilin “Sülhə sərmayə qoyaq – hər kəs, hər yerdə, hər gün” mövzusu isə bu anlayışın gündəlik həyatla əlaqəsini ön plana çıxarır.
Sülh yalnız bir gün qeyd olunan anlayış deyil. Onun qorunması dialoq, əməkdaşlıq, qarşılıqlı hörmət və zorakılığın qarşısının alınmasına yönələn davamlı səylər tələb edir.
Fatimə Hüseynova
