Azərbaycan BMT-də əlillərin hüquqları və mina qurbanlarının müdafiəsi məsələsini gündəmə gətirib
Azərbaycan BMT-də 19 dövlətdən ibarət regionlararası qrup adından çıxış edərək, dünya əhalisinin təxminən 15%-nin əlilliyi olduğunu və münaqişə zonalarında əlillərin hüquqlarının qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Bəyanatda mina və partlayıcı qurğuların yaratdığı risklərə diqqət çəkilib, mina fəaliyyətinin gücləndirilməsi və beynəlxalq dəstəyin artırılması çağırışı edilib. Həmçinin əlillər üçün tibbi yardım, reabilitasiya, protezləşdirmə, təhsil və iqtisadi reinteqrasiya sahələrində milli potensialın inkişafının əhəmiyyəti qeyd olunub.
Mövzu ilə bağlı vəkil Elvin Əliyev
“İnformator.az”a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanın BMT-dəki çıxışı ölkənin əlillərin hüquqlarının qorunması, mina təhlükəsinə qarşı mübarizə və qlobal humanitar məsələlərdə fəal mövqe tutduğunu göstərir:
“Azərbaycanın BMT-də 19 dövlətdən ibarət regionlararası qrup adından çıxış edərək əlillərin hüquqlarının qorunması məsələsini gündəmə gətirməsi ölkənin beynəlxalq humanitar fəaliyyətə verdiyi əhəmiyyətin növbəti göstəricisidir. Bəyanatda dünya əhalisinin təxminən 15 faizinin əlilliyi olduğu qeyd edilərək, xüsusilə münaqişə və müharibələrdən əziyyət çəkən insanların müdafiəsinin vacibliyi vurğulanıb. Eyni zamanda mina və partlayıcı qurğuların yaratdığı təhlükələrə diqqət çəkilərək, beynəlxalq ictimaiyyət mina fəaliyyətinin gücləndirilməsinə və bu sahədə daha geniş dəstəyin göstərilməsinə çağırılıb.
Bu çıxış Azərbaycanın yalnız öz milli problemlərini deyil, qlobal humanitar məsələləri də beynəlxalq platformalarda fəal şəkildə qaldırdığını nümayiş etdirir. Uzun illər mina təhlükəsi ilə üzləşən ölkə kimi Azərbaycan bu sahədə əldə etdiyi təcrübəni beynəlxalq ictimaiyyətlə bölüşür və münaqişədən zərər çəkmiş insanların hüquqlarının qorunmasına dair təşəbbüslərin önündə yer almağa çalışır. Bu mövqe ölkənin humanitar diplomatiyada fəal iştirakını və beynəlxalq həmrəyliyə verdiyi töhfəni əks etdirir”.
Vəkil Elvin Əliyev bildirib ki, Mina qurbanlarının reabilitasiyası və cəmiyyətə reinteqrasiyası tibbi, psixoloji, sosial və iqtisadi dəstək tələb edən uzunmüddətli və mürəkkəb bir prosesdir:
“Mina qurbanlarının reabilitasiyası və cəmiyyətə reinteqrasiyası isə uzunmüddətli və mürəkkəb bir prosesdir. Mina partlayışları nəticəsində zərər çəkən insanlar çox vaxt əzalarını itirir və ya ağır fiziki xəsarətlər alırlar. Onların müalicəsi, protezlə təmin olunması və reabilitasiyası böyük maliyyə və institusional resurslar tələb edir. Bununla yanaşı, fiziki travmalar psixoloji problemlərlə müşayiət olunur. Travma sonrası stress, depressiya və sosial təcrid halları mina qurbanlarının normal həyata qayıtmasını çətinləşdirən əsas amillərdəndir.
Reinteqrasiya prosesində təhsil və məşğulluq imkanları da mühüm rol oynayır. Əlilliyi olan şəxslərin əmək bazarına daxil olması, peşə bacarıqları qazanması və iqtisadi cəhətdən müstəqil həyata qovuşması üçün xüsusi proqramlara ehtiyac var. İnfrastrukturun əlçatan olmaması, ictimai xidmətlərə çıxışdakı məhdudiyyətlər və sosial stereotiplər isə bu prosesin qarşısında duran əsas maneələrdən hesab edilir”.
Həmçinin Elvin Əliyev vurğulayıb ki, Azərbaycanın BMT-dəki bəyanatı mina qurbanlarının və əlillərin hüquqlarının qorunması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayır:
“Əlillərin hüquqlarının daha səmərəli qorunması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi vacibdir. İlk növbədə humanitar minatəmizləmə proqramlarının maliyyələşdirilməsi artırılmalı, yeni texnologiyaların tətbiqi və təcrübə mübadiləsi təşviq edilməlidir. Tibbi yardım, reabilitasiya və protezləşdirmə sahələrində beynəlxalq dəstəyin gücləndirilməsi minadan zərər çəkən insanların həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına mühüm töhfə verə bilər.
Bununla yanaşı, inklüziv təhsil və məşğulluq proqramlarının inkişafı, əlillərin cəmiyyətin bütün sahələrində fəal iştirakının təmin edilməsi üçün beynəlxalq təşkilatlar, dövlətlər və vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əməkdaşlıq genişləndirilməlidir. Hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi, əlillərin hüquqlarına dair beynəlxalq standartların daha effektiv tətbiqi və onların qərar qəbuletmə proseslərinə cəlb olunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın BMT-də səsləndirdiyi bu bəyanat mina qurbanlarının və əlilliyi olan insanların problemlərinin qlobal gündəmdə saxlanılmasına xidmət edir. Bu təşəbbüs həm beynəlxalq humanitar əməkdaşlığın gücləndirilməsinə, həm də daha inklüziv və ədalətli cəmiyyətlərin qurulmasına yönəlmiş mühüm çağırış kimi qiymətləndirilə bilər”.
Aydan Əsgərxanlı
