Rayonlardan Bakıya köç problemi
Son illərdə rayonlardan paytaxt Bakıya köç edən insanların sayı sürətlə artır. Əsas səbəblər arasında iş imkanlarının azlığı, təhsil, sosial şərait və daha yaxşı həyat axtarışı göstərilir. Lakin bu proses həm bölgələrdə əhalinin azalmasına, həm də Bakıda sıxlıq, nəqliyyat və kirayə qiymətləri kimi problemlərin artmasına səbəb olur. Mütəxəssislər hesab edir ki, regionların inkişafı ilə bağlı balanslı siyasət qurulmasa, daxili miqrasiya daha ciddi sosial və iqtisadi problemlər yarada bilər. Bəs insanlar niyə rayonda deyil, məhz Bakıda gələcək görür?
Mövzu ilə bağlı “İnformator.az”a açıqlamasında sosioloq Nailə İsmayılova biıdirib ki, rayonlardan Bakıya köç prosesi son illərdə Azərbaycanda ən çox müzakirə olunan sosial məsələlərdən birinə çevrilib:
“İnsanların böyük hissəsi paytaxtı daha çox imkan, təhlükəsizlik və gələcək perspektivi olan məkan kimi görür. Bu tendensiya təkcə iqtisadi deyil, həm də sosial və psixoloji səbəblərlə bağlıdır. Rayonlardan Bakıya köçün əsas səbəblərindən biri iş imkanlarının məhdud olmasıdır. Bir çox bölgələrdə daimi və yüksək maaşlı iş yerlərinin azlığı insanları paytaxta yönəldir. Xüsusilə gənclər öz ixtisaslarına uyğun iş tapa bilmədikləri üçün Bakını daha real seçim hesab edirlər. Paytaxtda dövlət və özəl sektorda daha çox vakansiyanın olması, karyera inkişafı imkanları və əməkhaqqının nisbətən yüksək olması bu axını gücləndirir. Təhsil faktoru da mühüm rol oynayır. Ali məktəblərin böyük hissəsinin Bakıda yerləşməsi, keyfiyyətli hazırlıq kursları, dil mərkəzləri və əlavə təhsil imkanları ailələri paytaxta yaxınlaşdırır. Bir çox valideyn övladının gələcəyini daha yaxşı qurmaq üçün Bakıya köçməyi üstün tutur. Sosial infrastruktur fərqi də daxili miqrasiyanın əsas səbəblərindəndir. Rayonlarda bəzi hallarda səhiyyə xidmətlərinin zəif olması, ictimai nəqliyyat problemləri, mədəni və sosial aktivlik imkanlarının məhdudluğu insanların həyat keyfiyyətinə təsir edir. İnsanlar daha rahat həyat, daha sürətli xidmət və daha geniş seçim imkanları üçün paytaxta üz tuturlar. Digər tərəfdən, kənd və rayonlarda əhalinin azalması iqtisadi aktivliyi daha da zəiflədir. Gənclərin bölgələri tərk etməsi kənd təsərrüfatına, yerli biznesə və sosial həyata mənfi təsir göstərir. Nəticədə bəzi yaşayış məntəqələrində yaşlı əhali üstünlük təşkil edir və inkişaf tempi zəifləyir. Daxili miqrasiyanın Bakıya təsiri isə çoxşaxəlidir. Əhalinin sürətli artımı paytaxtda nəqliyyat sıxlığını artırır, infrastruktur üzərində ciddi yük yaradır. Metro və avtobuslarda sıxlıq, tıxacların çoxalması, kirayə və mənzil qiymətlərinin yüksəlməsi bunun əsas nəticələrindəndir. Eyni zamanda sosial xidmətlərə, məktəblərə və xəstəxanalara düşən yük də artır. Bakıda plansız urbanizasiya problemi də daxili miqrasiyanın nəticələrindən biridir. Yeni yaşayış massivlərinin sürətlə artması bəzən kommunikasiya, yaşıllıq və sosial infrastruktur çatışmazlığı yaradır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə şəhərin həyat keyfiyyətinə təsir edə bilər. Mütəxəssislər hesab edir ki, problemin həlli üçün regionlarda iqtisadi imkanların artırılması vacibdir. Yeni iş yerlərinin açılması, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı, universitet və peşə təhsili imkanlarının genişləndirilməsi insanların yaşadığı bölgədə qalmasına stimul verə bilər. Əgər rayonlarda insan öz gələcəyini, təhlükəsizliyini və inkişaf imkanını görərsə, Bakıya köç məcburiyyət deyil, seçimə çevrilər”.
Banuçiçək Məmmədova
