Abituriyentlər daha çox harada öyrənir: məktəbdə, yoxsa hazırlıq kurslarında?
Ali məktəbə qəbul imtahanına hazırlaşan abituriyentlər üçün təhsil prosesi həm məktəbdə, həm də hazırlıq kurslarında intensiv şəkildə davam edir. Lakin şagirdlər və valideynlər arasında tez-tez sual yaranır: “Əsas öyrənmə effektivliyi məktəbdədir, yoxsa hazırlıq kurslarında?” Məktəb dərsləri əsas bilik bazasını formalaşdırsa da, hazırlıq kursları imtahana yönəlik strategiyalar və praktiki tapşırıqlar təqdim edir. Bu mövzu həm təhsil metodları, həm də şagirdlərin öyrənmə motivasiyası baxımından aktuallıq kəsb edir.
Mövzu ilə bağlı "İnformator.az"a açıqlama verən təhsil eksperti Vüsət Əzizov qeyd edib ki, məktəbdə öyrənmə ilə hazırlıq kursları arasında effektivlik baxımından fərq mövcuddur və bu fərq əsasən öyrənmənin məqsədindən asılıdır:
“Məktəbdə öyrənmə abituriyentlər üçün əsas biliklərin formalaşdırılmasına xidmət edir. Burada mövzular sistemli şəkildə, tədris proqramı əsasında keçirilir və şagirdlərin ümumi dünyagörüşü inkişaf edir. Lakin məktəb dərsləri çox zaman ali məktəbə qəbul imtahanlarının formatına tam uyğun olmur və fərdi yanaşma imkanları məhdud qalır. Hazırlıq kursları isə imtahana yönəlik öyrənmə baxımından daha effektivdir. Bu kurslarda test tapşırıqları üzərində intensiv iş aparılır, imtahan strategiyaları öyrədilir və zəif mövzular daha dərindən izah olunur. Nəticədə abituriyent imtahan mühitinə daha yaxşı uyğunlaşır və praktik bacarıqlar qazanır. Ümumi biliklərin əldə olunmasında məktəb, imtahan nəticələrinin yüksəldilməsində isə hazırlıq kursları daha effektiv hesab edilir. Ən yüksək nəticə isə bu iki təhsil formasının bir-birini tamamlaması ilə əldə olunur. Bu dəstək bir neçə əsas istiqamətdə özünü göstərir. İlk növbədə, hazırlıq kurslarında məktəbdə keçilən mövzular təkrar və sistemləşdirilmiş formada izah olunur. Bu yanaşma şagirdin mövzuları daha aydın qavramasına və bilikləri yaddaşda möhkəmləndirməsinə şərait yaradır. İkincisi, kurslarda test tapşırıqları və imtahan tipli suallar üzərində geniş iş aparılır. Bu tapşırıqlar nəzəri biliklərin praktikada tətbiqinə, səhvlərin müəyyənləşdirilməsinə və zəif tərəflərin üzə çıxarılmasına kömək edir. Üçüncüsü, hazırlıq kursları fərdi yanaşma imkanı yaradır. Müəllimlər şagirdin çətinlik çəkdiyi mövzuları müəyyən edərək həmin sahələr üzərində daha çox çalışırlar. Nəhayət, kurslarda formalaşan rəqabətli və məqsədyönlü mühit şagirdin motivasiyasını artırır. Bu amil məktəbdə əldə edilən biliklərin unudulmamasına və daha möhkəm şəkildə mənimsənilməsinə müsbət təsir göstərir".
Ekspertin fikrincə, hazırlıq kurslarına yönəlmə şagirdlərin motivasiya səviyyəsinə və öyrənmə vərdişlərinə əhəmiyyətli təsir göstərir:
“Bu təsirlər əsasən müsbət xarakter daşısa da, bəzi hallarda mənfi tərəflər də müşahidə edilə bilər. İlk növbədə, hazırlıq kursları şagirdlərdə məqsədyönlü motivasiya yaradır. İmtahan nəticəsinə fokuslanan mühit şagirdi daha planlı çalışmağa, vaxtını düzgün bölüşdürməyə və məsuliyyət hissini artırmağa sövq edir. Davamlı sınaq imtahanları isə irəliləyişin ölçülməsinə və özünə inamın formalaşmasına kömək edir. Ev tapşırıqları, mövzu üzrə testlər və təkrar dərslər öyrənmənin fasiləsizliyini təmin edir. Bu da şagirdin dərslərə sistemli yanaşmasını gücləndirir. Bununla yanaşı, yalnız hazırlıq kurslarına həddindən artıq fokuslanma bəzi şagirdlərdə mexaniki əzbərləmə və ya məktəb dərslərinə marağın azalması kimi risklər yarada bilər. Əgər balans qorunmazsa, dərin anlayış əvəzinə sadəcə test həllinə üstünlük verilə bilər.
Nəticə etibarilə, hazırlıq kursları şagirdlərin motivasiyasını artırır və öyrənmə vərdişlərini daha məqsədli edir. Ən yaxşı nəticə isə məktəb təhsili ilə hazırlıq kursları arasında düzgün balans saxlanıldıqda əldə olunur".
Banu Məmmədova
