Azərbaycan aviasiyasında rəqəmsal idarəetmə əsas faktor sayılır

Avropa ilə Asiya arasında əsas tranzit hava qovşaqlarından biri olan Azərbaycan mövqelərini gücləndirməkdə davam edir. Sərnişin və yük axınlarının artdığı şəraitdə mütəxəssislər bildirirlər ki, aviasiya sisteminin dayanıqlığı artıq yalnız infrastrukturun miqyası ilə deyil, rəqəmsal idarəetmə səviyyəsi və sənaye iştirakçıları arasında koordinasiya ilə müəyyən olunur.

Qlobal texnoloji tərəfdaş SITA-nın təcrübəsi göstərir ki, tranzit qovşaqlarının sabitliyi bütün proses iştirakçıları arasında rəqəmsal qarşılıqlı əlaqənin effektivliyindən birbaşa asılıdır. Bu yanaşma beynəlxalq praktikada infrastruktur genişlənməsindən daha çox əməliyyat mürəkkəbliyinin idarə olunmasına üstünlük verildiyini göstərir.

2025-ci ildə Azərbaycan hava məkanı vasitəsilə 342 mindən çox uçuş həyata keçirilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 10,5% artım deməkdir. Ümumi uçuşların təxminən 76%-i tranzitin payına düşüb. Artan sərnişin və yük axınları əməliyyatların dəqiqliyi, ahəngdarlığı və proqnozlaşdırılması üzrə tələbləri yüksəldir.

Mütəxəssislərə görə, bu mərhələdə əsas çağırış ötürücülük qabiliyyətini artırmaq deyil, koordinasiyanı gücləndirməkdir. Müasir tranzit qovşaqları aviaşirkətlər, hava limanı xidmətləri, aeronaviqasiya qurumları və dövlət strukturlarının maraqlarının kəsişdiyi mürəkkəb sistemlərdir və bu səbəbdən ekosistem yanaşması tələb olunur.

SITA-nın Şərqi Avropa, MDB və Baltikyanı ölkələr üzrə vitse-prezidenti Marina Zvyagina bildirib ki, müasir tranzit qovşaqları təkcə axın artımı ilə deyil, həm də əməliyyat mühitinin mürəkkəbləşməsi ilə üzləşir. Onun sözlərinə görə, effektivlik yalnız bütün aviasiya sisteminin, baqaj məlumatlarının işlənməsindən biometrik və sərhəd platformalarına qədər vahid struktur kimi idarə olunması ilə mümkündür. Bu yanaşma infrastrukturu genişləndirmədən ötürücülük qabiliyyətini artırmağa və riskləri əvvəlcədən müəyyən etməyə imkan verir.

Ekspertlər hesab edir ki, rəqəmsallaşma Azərbaycanın tranzit modelinin inkişafında əsas alətə çevrilir. Proseslərin şəffaflığı və bütün iştirakçıların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi sistemin dayanıqlığını artıraraq uzunmüddətli artım üçün şərait yaradır.

SITA-nın müxtəlif regionlarda tətbiq etdiyi həllərin ICAO standartlarına uyğun olması isə aviasiya təhlükəsizliyi, idarə olunan artım və rəqəmsal dayanıqlıq sahəsində beynəlxalq təcrübəyə əsaslandığını göstərir.