Beynəlxalq əməkdaşlıq
Son illərdə ölkələr arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq genişlənir. Universitetlər və peşə təhsil müəssisələri beynəlxalq proqramlarda iştirak edərək tələbə və müəllim mübadiləsi, birgə tədqiqat layihələri və təcrübə imkanlarından faydalanırlar. Ekspertlər hesab edir ki, bu əməkdaşlıq yerli təhsilin keyfiyyətini artırır, müəllimlərin və tələbələrin bilik və bacarıqlarını zənginləşdirir, həmçinin ölkənin qlobal iş bazarına inteqrasiyasına kömək edir.
Mövzu ilə bağlı "İnformator.az"a açıqlama verən təhsil eksperti Vüsət Əzizov qeyd edib ki, beynəlxalq əməkdaşlıq yerli təhsilin keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir və bunu bir neçə əsas istiqamətdə göstərmək olur:
“Birincisi, bilik və təcrübə mübadiləsi genişlənir. Xarici universitetlərlə əməkdaşlıq müəllim və tələbələrə fərqli təhsil sistemləri, müasir metodlar və innovativ yanaşmalarla tanış olmaq imkanı yaradır. Bu da dərs prosesinin daha keyfiyyətli və effektiv qurulmasına səbəb olur. İkincisi, müəllimlərin peşəkar inkişafı güclənir. Beynəlxalq təlimlər, seminarlar və birgə tədqiqatlar müəllimlərin elmi və pedaqoji bacarıqlarını artırır, onların yeni texnologiyalardan istifadəsini təşviq edir. Üçüncüsü, tələbələrin bacarıqları və dünyagörüşü formalaşır. Mübadilə proqramlarında iştirak edən tələbələr tənqidi düşünmə, ünsiyyət və uyğunlaşma bacarıqlarını inkişaf etdirir, bu isə onların gələcək karyerasına müsbət təsir edir. Dördüncüsü, təhsilin qlobal standartlara uyğunlaşması təmin olunur. Beynəlxalq əməkdaşlıq kurikulumların yenilənməsinə, qiymətləndirmə sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə və təhsil müəssisələrinin rəqabət qabiliyyətinin artmasına şərait yaradır. Nəticə etibarilə, beynəlxalq əməkdaşlıq yerli təhsilin keyfiyyətini yüksəldən mühüm amildir və ölkənin qlobal bilik məkanında mövqeyini möhkəmləndirir”.
Əzizov eyni zamanda bildirib ki, beynəlxalq təcrübə alan gənclər iş bazarında bir neçə mühüm xüsusiyyətinə görə digərlərindən fərqlənirlər:
“Əvvəla, onların peşəkar bacarıqları daha çevik olur. Xarici mühitdə işləmək və ya təhsil almaq gəncləri fərqli iş üsullarına, texnologiyalara və idarəetmə modellərinə uyğunlaşmağa öyrədir. Dil və ünsiyyət bacarıqları güclənir. Beynəlxalq təcrübə xarici dillərin praktik istifadəsini artırır, multikultural mühitdə effektiv ünsiyyət qurmaq qabiliyyətini formalaşdırır ki, bu da işəgötürənlər üçün mühüm üstünlükdür. Tənqidi və analitik düşünmə inkişaf edir. Müxtəlif yanaşmalarla tanış olmaq problemlərə daha geniş prizmadan baxmağa, innovativ və yaradıcı həllər tapmağa imkan verir. Müstəqillik və məsuliyyət hissi artır. Xaricdə təhsil və ya iş təcrübəsi gənclərin özünə inamını gücləndirir, qərarvermə bacarıqlarını formalaşdırır. Rəqabət qabiliyyətləri yüksəlir. Beynəlxalq sertifikatlar, təcrübə proqramları və referanslar gənclərin CV-sini zənginləşdirir və onları qlobal və yerli iş bazarında daha cəlbedici edir. Nəticədə, beynəlxalq təcrübə alan gənclər daha hazırlıqlı, açıq dünyagörüşlü və əmək bazarının tələblərinə uyğun mütəxəssis kimi fərqlənirlər. Yerli təhsilin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması prosesində bir sıra ciddi problemlər mövcuddur: İlk olaraq vurğulamaq lazımdır ki,maddi-texniki bazanın yetərsizliyi əsas faktor rolunu oynayır. Bir çox təhsil müəssisələrində müasir laboratoriyalar, rəqəmsal resurslar və texnoloji avadanlıqlar kifayət qədər deyil ki, bu da qabaqcıl tədris metodlarının tətbiqini çətinləşdirir. İkinci problem müəllim hazırlığı ilə bağlıdır. Bütün müəllimlər beynəlxalq tədris yanaşmaları, müasir qiymətləndirmə sistemləri və xarici dil bilikləri baxımından eyni səviyyədə deyil. Bu isə yeniliklərin effektiv tətbiqinə mane olur. Bəzi təhsil proqramları əmək bazarının və qlobal tendensiyaların tələblərinə tam uyğunlaşmır, nəzəri biliklər praktiki bacarıqlardan üstün tutulur. Dil baryeri də mühüm çətinliklərdəndir. Xarici dildə tədris materiallarının məhdud istifadəsi və tələbələrin dil bacarıqlarının yetərincə inkişaf etməməsi beynəlxalq proqramlara inteqrasiyanı zəiflədir. Təhsil sistemində mərkəzləşmiş idarəetmə, bürokratik maneələr və dəyişikliklərə müqavimət innovativ yanaşmaların tətbiqini ləngidir. Bəzi təhsil müəssisələri beynəlxalq layihələrə asanlıqla qoşula bildiyi halda, regionlardakı müəssisələr bu imkanlardan kənarda qalır. Nəticə olaraq, bu problemlərin aradan qaldırılması üçün kompleks islahatlar, müəllimlərin davamlı inkişafı və təhsilə strateji investisiyalar zəruridir”.
Banuçiçək Məmmədova
