Bir çubuğun yaratdığı möcüzə: Niyazi Azərbaycan musiqisini necə dəyişdi?

Bəzən orkestri idarə etmək üçün sözə ehtiyac yoxdur. Bir baxış, bir hərəkət, bir dirijor çubuğu kifayətdir ki, onlarla musiqiçinin səsi vahid ahəngə çevrilsin. Azərbaycan musiqi tarixində bu sənətin ən parlaq simalarından biri məhz Niyazi Tağızadə-Hacıbəyov idi.

1912-ci il avqustun 20-də Tiflisdə dünyaya gələn Niyazi musiqi mühitində böyüyüb. Atası bəstəkar Zülfüqar Hacıbəyov, əmisi isə dahi Üzeyir Hacıbəyov idi. Lakin Niyazi yalnız məşhur musiqiçi ailəsinin nümayəndəsi kimi deyil, öz istedadı və sənəti ilə böyük bir ad qazandı. 

Onun adı xüsusilə Azərbaycan dirijorluq məktəbinin formalaşması və inkişafı ilə bağlıdır. Niyazi 1930-cu illərdən dirijorluq fəaliyyətinə başlayıb, 1938-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru kimi fəaliyyət göstərib. 

Amma Niyazini yalnız dirijor adlandırmaq onun yaradıcılığını tam ifadə etmir. O, həm də bəstəkar idi. 1949-cu ildə yaratdığı “Rast” simfonik muğamı onun ən məşhur əsərlərindən birinə çevrildi. Bundan əvvəl isə Azərbaycan xalq musiqisinin klassik nümunələri olan “Rast” və “Şur”u nota köçürən sənətkarlardan biri olmuşdu. 

Niyazinin dirijor kimi fəaliyyəti Azərbaycanla məhdudlaşmırdı. O, ölkəni sovet məkanında və beynəlxalq səhnələrdə təmsil edən ən tanınmış dirijorlardan biri idi. Onun sənəti Azərbaycan musiqisinin dünya auditoriyasına çatdırılmasında mühüm rol oynadı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də Niyazini Azərbaycan dirijorluq məktəbinin əsasını qoyan sənətkarlardan biri kimi qiymətləndirib. 

20 avqust Niyazinin doğum günüdür. Bu tarix həm də Azərbaycan musiqisinin özünəməxsus səsini dünyaya çatdıran böyük bir sənətkarı xatırlamaq üçün fürsətdir. Niyazi 1984-cü ildə vəfat etsə də, onun adı orkestr səhnələrində, bəstələrində və Azərbaycan musiqisinin tarixində yaşamaqda davam edir.
 

Elmira Ağayeva