Birlikdə yemək yeməyin sağlamlığımız üçün gözlənilməz faydası var

Araşdırmalar göstərir ki, başqaları ilə birlikdə yemək təkcə sosial münasibətləri gücləndirmir. Bu sadə vərdiş depressiya və demensiya riskini azalda, yeməkdən alınan zövqü artıra və hətta ömrün uzanmasına töhfə verə bilər.

İlk baxışdan inanılması çətin görünsə də, sağlamlığımıza müsbət təsir edən amil yeni pəhriz və ya xüsusi qida deyil. Söhbət insanların min illərdir davam etdirdiyi sadə bir ənənədən – birlikdə yemək yeməkdən gedir.

Elmi ədəbiyyatda “kommensallıq” adlandırılan bu davranış insanları bir masa ətrafında birləşdirir. Oksford Universitetinin iqtisadiyyat və davranış elmləri professoru Jan-Emmanuel De Neve hesab edir ki, yeməyi paylaşmaq insanlar arasında bağların qurulması, etimadın formalaşması və sosial əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır.

Birlikdə yemək psixi sağlamlığa necə təsir edir?

Bir sıra araşdırmalar birgə yeməklə psixi sağlamlıq arasında əlaqə olduğunu göstərir.

Çinin Çjetszyan Əyaləti Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzində aparılan araşdırmada 60 yaşdan yuxarı 9 361 qadının məlumatları araşdırılıb. Nəticələr göstərib ki, yemək zamanı masa ətrafında oturan insanların sayı depressiya riskinin göstəricilərindən biri ola bilər.

Tədqiqatçılar iştirakçıların ümumi sağlamlıq vəziyyəti, maddi imkanları və tək yaşayıb-yaşamaması kimi amilləri də nəzərə alıblar. Buna baxmayaraq, birlikdə yemək yeməklə psixi sağlamlıq arasındakı əlaqə özünü qoruyub.

Yaponiyada aparılan başqa bir araşdırma da oxşar nəticə ortaya qoyub. Ailəsi ilə yaşayan, lakin yeməklərini əsasən tək yeyən 65–74 yaşlı insanların müntəzəm olaraq başqaları ilə yemək yeyənlərlə müqayisədə depressiya əlamətləri ilə qarşılaşma ehtimalının beş dəfə çox olduğu müəyyənləşdirilib.

Daha çox paylaşdıqca, özümüzü daha yaxşı hiss edirik

Bu istiqamətdə ən genişmiqyaslı nəticələrdən biri 2024-cü il Dünya Xoşbəxtlik Hesabatı çərçivəsində əldə edilib.

Dünyanın müxtəlif ölkələrindən təxminən 150 min insanın iştirak etdiyi sorğuda onlardan son bir həftə ərzində neçə gün tanıdıqları insanlarla nahar və ya şam yeməyi yedikləri soruşulub.

Nəticələr maraqlı mənzərə ortaya qoyub: insanların başqaları ilə paylaşdığı yeməklərin sayı artdıqca onların emosional rifah göstəriciləri də yüksəlib.

Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, birlikdə yemək yemək həyat məmnuniyyətinin göstəricisi kimi məşğulluq və gəlir səviyyəsi qədər əhəmiyyətli ola bilər.

Müasir həyat tərzində insanların getdikcə daha çox təcrid olunması isə bu qədim ənənəni zəiflədir. Halbuki bunun qarşısını almaq üçün böyük dəyişikliklərə ehtiyac yoxdur. Bəzən sadəcə bir süfrə arxasında kimləsə yeməyini bölüşmək belə həm sosial əlaqələri, həm də ümumi rifahı gücləndirə bilər.

Bir sözlə, süfrə yalnız qidalanmaq üçün deyil. Birlikdə yeyilən yemək insanları bir-birinə yaxınlaşdırır, söhbətə, paylaşmağa və əlaqə qurmağa imkan yaradır. Bəlkə də sağlamlığımız üçün ən sadə “reseptlərdən” biri elə budur: yeməyini tək yeməmək.

Elmira Ağayeva