Çin robotları Böyük Britaniyanın pərakəndə satış sənayesini dəyişdirir
İnternet üzərindən alış-veriş edən insanlar sifariş verdikdən sonra məhsulların hazırlanması prosesi artıq getdikcə daha çox robotların köməyi ilə həyata keçirilir. Xüsusilə anbarlarda istifadə olunan avtonom mobil robotlar rəflərin altına daxil olaraq onları qaldırır və sifarişlərin yığılması üçün işçilərə çatdırır. Bu sistem insan əməyini yüngülləşdirir, sifarişlərin daha qısa müddətdə hazırlanmasını təmin edir və səhvlərin sayını azaldır.
Çinin Geek+ şirkəti bu sahədə dünyanın aparıcı istehsalçılarından biridir. Şirkətin robotları Hefey şəhərində istehsal olunur, sınaqdan keçirilir və dünyanın müxtəlif ölkələrinə ixrac edilir. Böyük Britaniyada Tesco, Asda və Next kimi iri pərakəndə satış şirkətləri artıq bu robotlardan istifadə edirlər. Robotların üstünlüyü ondan ibarətdir ki, onların quraşdırılması üçün bahalı konveyer sistemlərinə ehtiyac yoxdur. Döşəmədə yerləşdirilən QR kod nişanları və təhlükəsizlik baryerləri vasitəsilə onlar qısa müddətdə istifadəyə verilə bilir.
Böyük Britaniya uzun illərdir məhsuldarlıq artımında çətinlik yaşayır. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (OECD) hesab edir ki, robot texnologiyalarının geniş tətbiqi ölkənin məhsuldarlığını artırmaq üçün vacibdir. Hesabatda bildirilir ki, Böyük Britaniya rəqəmsal texnologiyalarda uğur qazansa da, robotlaşdırma sahəsində digər inkişaf etmiş ölkələrdən geri qalır. Buna baxmayaraq, ölkədə elektron ticarət və logistika sektorunun böyük olması robot istehsalçıları üçün geniş imkanlar yaradır.
Geek+ şirkətinin Böyük Britaniyadakı tərəfdaşı olan MotionTech artıq minlərlə robotu müxtəlif anbarlarda istifadəyə verib. Şirkət nümayəndələrinin sözlərinə görə, müəssisələr daha sürətli işləyən, daha az yer tutan və daha az işçi qüvvəsi tələb edən sistemlərə üstünlük verirlər. Böyük Britaniyada işçi çatışmazlığının artması da robotlara olan tələbatı yüksəldir.
Bununla yanaşı, Böyük Britaniyanın Həmkarlar İttifaqları Konqresi (TUC) hesab edir ki, robotlar yalnız işçi sayını azaltmaq üçün deyil, həm də iş şəraitini yaxşılaşdırmaq və məhsuldarlığı artırmaq məqsədilə tətbiq olunmalıdır. Təşkilat hökumətə tövsiyə edir ki, avtomatlaşdırma prosesində işçilərin rəyi nəzərə alınsın və onların yeni texnologiyalara uyğunlaşması üçün yenidən hazırlanmasına investisiya qoyulsun.
Çinin robot texnologiyalarında liderə çevrilməsinin səbəbləri də izah edilir. Prezident Si Cinpinin rəhbərliyi altında robot texnologiyaları ölkənin strateji inkişaf istiqamətlərindən biri elan edilib. Çində əmək qabiliyyətli əhalinin azalması səbəbindən hökumət istehsalın davamlılığını təmin etmək və məhsuldarlığı artırmaq üçün avtomatlaşdırmaya böyük sərmayələr yatırır.
Ekspertlərin fikrincə, Çinin elektrik avtomobil sənayesində qazandığı uğurlar robot istehsalına da güclü təkan verib. Elektrik avtomobilləri üçün hazırlanan batareyalar, elektrik mühərrikləri, kameralar, sensorlar və yarımkeçiricilər indi robotlarda da istifadə olunur. Bu isə robotların daha sürətlə və daha aşağı xərclə istehsal edilməsinə imkan yaradır.
Elektrikli avtomobil istehsalçısı XPeng artıq Iron adlı insanabənzər robotunu təqdim edib. Şirkətin rəhbəri bildirib ki, gələcəkdə avtomobil istehsalçıları yalnız maşın deyil, həm də robot istehsal edən yüksək texnologiya şirkətlərinə çevriləcəklər. Analitiklər hesab edirlər ki, Çin robot texnologiyalarında da elektrik avtomobillərində olduğu kimi dünya bazarında lider mövqeyə yüksələ bilər.
ABŞ ilə Çin arasında texnologiya sahəsində rəqabətə də mövcuddur. ABŞ milli təhlükəsizlik səbəbilə bəzi qabaqcıl xarici robotların idxalını qadağan edib. Çin isə bu qərarı ticarətin siyasiləşdirilməsi kimi qiymətləndirərək etiraz edib.
Gələcək planlardan danışarkən Geek+ şirkəti bildirir ki, məqsəd yalnız rəflərin daşınmasını deyil, bütün anbar proseslərini tam avtomatlaşdırmaqdır. Buraya məhsulların seçilməsi, daşınması, çeşidlənməsi və qablaşdırılması daxildir. Bununla yanaşı, AgiBot və Unitree kimi Çin şirkətləri insanabənzər robotların hazırlanmasına milyardlarla dollar sərmayə yatırırlar.
Bununla belə, mütəxəssislər hesab edirlər ki, hazırkı mərhələdə insanabənzər robotların iqtisadi səmərəliliyi hələ tam sübut olunmayıb. Təkərli robotlar bir çox işi daha ucuz, daha sürətli və daha etibarlı yerinə yetirirlər. İnsanabənzər robotlar isə gələcəkdə zavodlarda, xəstəxanalarda və ofislərdə insanların işlədiyi mühitə uyğun fəaliyyət göstərə bilsələr də, hazırkı texnologiya onların bütün mürəkkəb və dəqiq işləri yerinə yetirməsinə imkan vermir.
Çin robot texnologiyaları sahəsində qlobal lider olmağa doğru sürətlə irəliləyir. Böyük Britaniya isə məhsuldarlığı artırmaq və işçi çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün bu texnologiyalardan getdikcə daha geniş istifadə edir. Hazırda ən böyük uğur anbar robotlarına məxsus olsa da, gələcəkdə insanabənzər robotların da istehsalat və xidmət sahələrində geniş yayılacağı gözlənilir. Bu texnologiyalar dünya iqtisadiyyatının və əmək bazarının gələcəyini formalaşdıracaq əsas amillərdən biri hesab olunur.
Nurgün Qənizadə
