“Friends”in Gen Z versiyası niyə mümkün deyil? – 5 əsas səbəb
“Friends” serialı bir dövrün simvoluna çevrilmişdi. Bəs bu gün Gen Z-ni eyni şəkildə ekran qarşısında birləşdirəcək serial niyə yaranmır?
1994-cü ildə yayımlanmağa başlayan “Friends” sadəcə komediya serialı deyildi. Altı gəncin Nyu-Yorkda dostluq, münasibətlər, iş həyatı və gündəlik problemləri ətrafında qurulan ekran işi bütöv bir nəslin həyat tərzini əks etdirən mədəni fenomenə çevrilmişdi.
10 mövsüm ərzində serialın canlı yayım üzrə orta auditoriyası heç vaxt 20 milyondan aşağı düşməmişdi. 2004-cü ildə yayımlanan final bölümü isə ABŞ-da təxminən 52,5 milyon tamaşaçı toplamışdı. Bu göstərici serialı 2000-ci illərin ən çox izlənilən televiziya bölümlərindən birinə çevirmişdi.
“Friends”in təsiri yalnız reytinqlərlə ölçülmürdü. “The Rachel” saç düzümü, slip-dress modası və Joey Tribbianinin məşhur “How you doin’?” ifadəsi populyar mədəniyyətin bir hissəsinə çevrilmişdi.
Maraqlısı isə budur ki, serialın bitməsindən 20 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, “Friends” hələ də Gen Z arasında populyarlığını qoruyur. UCLA-nın 2025-ci il “Teens and Screens” hesabatında serial Gen Z-nin sevimli film və televiziya layihələri siyahısında 16-cı yerdə qərarlaşıb.
Bəs niyə bu nəslin öz “Friends”i yoxdur?
1. Dostluq münasibətləri artıq əvvəlki kimi deyil
“Friends”in əsas gücü altı insanın həyatının mərkəzində bir-birinin dayanması idi. Onlar demək olar ki, hər gün eyni məkanda görüşür, problemlərini bölüşür və bir-birinin həyatında əsas rol oynayırdılar.
Gen Z-nin sosial həyatı isə daha parçalanmışdır. Dostluqlar sosial şəbəkələr, onlayn platformalar, müxtəlif şəhərlər və dəyişkən iş həyatı arasında formalaşır. Buna görə də beş-altı nəfərin daim bir yerdə olduğu klassik sitcom modeli bugünkü reallığı əvvəlki qədər yaxşı əks etdirməyə bilər.
2. “İyirmi yaş böhranı” artıq başqa cür görünür
“Friends” qəhrəmanlarının əsas problemləri iş tapmaq, münasibətlər qurmaq, evlənmək və müstəqil həyata keçmək idi.
Bugünkü gənclərin reallığı isə daha mürəkkəbdir. Mənzil və kirayə qiymətləri, qeyri-sabit əmək bazarı, sosial mediada özünü təsdiqləmək, “burnout” və daim gələcəklə bağlı narahatlıq onların gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilib.
Yəni Gen Z-nin “mən 20 yaşındayam və həyatımı necə quracağımı bilmirəm” hekayəsi 1990-cı illərdəki versiyasından xeyli fərqlənir.
3. Televiziya artıq əvvəlki kimi “ortaq məkan” deyil
“Friends” dövründə milyonlarla insan eyni serialı eyni vaxtda izləyirdi. Ertəsi gün məktəbdə, universitetdə və ya işdə həmin bölüm haqqında danışmaq mümkün idi.
İndi isə tamaşaçıların diqqəti yüzlərlə platforma arasında bölünüb. Netflix, HBO, Disney+, TikTok, YouTube və digər platformalar hər kəsə fərqli məzmun təqdim edir.
Nəticədə bir serialın bütün nəslin eyni anda izlədiyi ümumi mədəni hadisəyə çevrilməsi daha çətindir.
4. Gen Z-nin yumor anlayışı dəyişib
“Friends”in yumoru uzun dialoqlara, situasiya komediyasına və personajların bir-biri ilə münasibətlərinə əsaslanırdı.
Bugünkü gənclərin yumoru isə çox vaxt internet mədəniyyətindən, memlərdən, qısa videolardan və sürətli dəyişən trendlərdən qidalanır.
Bu səbəbdən 1990-cı illərin sitcom formulunu olduğu kimi təkrarlamaq müasir tamaşaçıya köhnəlmiş görünə bilər.
5. Yeni “Friends”lər yaranır, amma heç biri fenomenə çevrilə bilmir
Son illərdə “Friends”in yaratdığı formuldan istifadə edən bir sıra seriallar meydana çıxıb.
Mindy Kaling-in “Not Suitable For Work” serialı Manhettendə yaşayan beş yeni məzunun həyatından bəhs edir. FX-in “Adults” serialı isə Queensdə eyni evi paylaşan beş gəncin münasibətlərinə fokuslanır.
Bundan başqa, Kaling-in “The Sex Lives of College Girls” serialı və Los-Ancelesdə sosial media dünyasında uğur qazanmağa çalışan gənclərdən bəhs edən “I Love LA” da oxşar dostluq və gənclik modelini ekrana gətirir.
Lakin bu layihələrin heç biri “Friends”in yaratdığı mədəni təsirə yaxınlaşa bilməyib. “The Sex Lives of College Girls” 2025-ci ildə üç mövsümdən sonra başa çatıb. “Not Suitable For Work” isə iyunda yayımlanmağa başlamasına baxmayaraq, böyük auditoriya və yüksək rəylər qazana bilməyib və artıq ləğv olunub.
“Adults” və “I Love LA” ikinci mövsüm üçün yenilənsə də, onların heç biri “Friends” və ya bu günün “The White Lotus” və “The Pitt” kimi geniş müzakirə olunan layihələri səviyyəsində mədəni rezonans yaradmayıb.
Bəs yeni “Friends” nə vaxtsa olacaq?
Bəlkə də problem Gen Z üçün “Friends” yaradılmasının mümkünsüz olmasında deyil. Sadəcə, yeni nəslin “Friends”i “Friends”ə bənzəməyə bilər.
1990-cı illərdə dostluq bir mənzildə, kafedə və ya iş yerində qurulurdu. Bu gün isə həmin münasibətlər WhatsApp qruplarında, TikTok videolarında, Discord serverlərində, universitet kampuslarında və dünyanın müxtəlif şəhərlərində yaşana bilər.
Ona görə də Gen Z-nin öz “Friends”ini yaratmaq istəyənlər ilk növbədə keçmişin uğur formulunu təkrarlamaq əvəzinə, bu nəslin öz hekayəsini tapmalıdırlar.
Çünki “Friends”i böyük edən onun altı dostdan ibarət olması deyildi. Onu böyük edən öz dövrünün insanlarına “bu, bizim həyatımızdır” hissini yaşatması idi.
Elmira Ağayeva
