Meta uşaqları sosial şəbəkələrə aludə etməkdə ittiham olunur
ABŞ-da sosial media nəhəngi Meta ilə bağlı son illərin ən ciddi məhkəmə proseslərindən biri başlayıb. 29 ştatın, o cümlədən Kaliforniya və Nyu-Yorkun iştirakı ilə keçirilən məhkəmədə şirkətin uşaqları və yeniyetmələri Facebook və Instagram-a cəlb etdiyi və platformalardan daha uzun müddət istifadə etmələri üçün müəyyən mexanizmlərdən yararlandığı iddia olunur.
Kaliforniya ştatının vəkili Megan O’Neill məhkəmənin ilk iclasında Meta-nın uşaqların platformalardan istifadəsi ilə bağlı risklərdən xəbərdar olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, şirkət Instagram-da 11-12 yaşlı milyonlarla uşağın olduğunu bilib, lakin onların platformadan istifadəsinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər tədbir görməyib.
Meta isə bu rəqəmin şişirdildiyini iddia edir. Şirkətin nümayəndəsi həmin yaş qrupunda təxminən 100 min istifadəçinin müəyyən edildiyini bildirib. Müdafiə tərəfi həmçinin sosial media asılılığının mövcudluğu ilə bağlı iddiaları qəbul etmir.
Məhkəmədə Meta-nın öz daxilində hazırladığı araşdırmalar, əməkdaşların elektron yazışmaları və şirkətin rəhbərliyinə qədər gedib çıxan daxili çatlar da müzakirə olunur.
Kaliforniya tərəfi Meta-nın daxili sənədlərindən birində yeniyetmələrin Instagram-dan istifadəni “asılılıq” kimi təsvir etdiyini qeyd edib. Başqa bir daxili araşdırmada isə istifadə müddətini artırmağa hesablanmış bəzi məhsul funksiyalarının istifadəçilərin rifahı ilə ziddiyyət təşkil etdiyi vurğulanıb.
Megan O’Neill Meta-nın biznes modelini belə ifadə edib: istifadəçini cəlb etmək, onu mümkün qədər uzun müddət platformada saxlamaq, məlumatlarını toplamaq və ictimaiyyətə bütün həqiqətləri açıqlamamaq.
Vəkilin sözlərinə görə, məhkəmə prosesi boyunca şirkətin ictimaiyyətə verdiyi mesajlarla daxili araşdırmalarının nəticələri arasında ciddi fərqlərin olduğu ortaya çıxacaq.
Bəs Meta nə deyir?
Şirkətin vəkili Paul Schmidt qarşı tərəfin təqdim etdiyi daxili araşdırmalardan birinə diqqət çəkib. Sənəddə yeniyetmələrin 20 faizinin Instagram-dan istifadə etdikdən sonra özlərini daha pis hiss etdikləri göstərilir.
Lakin Meta bu rəqəmin təkbaşına platformanın yeniyetmələrə mənfi təsir etdiyini sübut etmədiyini bildirir. Şirkətin vəkilinin sözlərinə görə, həmin araşdırmada yeniyetmələrin 41 faizi Instagram-dan sonra özünü daha yaxşı hiss etdiyini, daha 41 faizi isə platformanın əhvalına heç bir təsir göstərmədiyini bildirib.
Məhkəmənin qarşısında isə daha böyük sual dayanır: sosial media platformaları uşaqların təhlükəsizliyi ilə şirkətlərin daha çox istifadəçi və daha uzun istifadə müddəti əldə etmək məqsədi arasında balansı necə qorumalıdır?
2023-cü ildə qaldırılan iddia üzrə məhkəmədə 29 ABŞ ştatı iştirak edir. Ştatlar Meta-nın uşaqların məxfiliyinin qorunması ilə bağlı federal və ştat qanunlarını pozduğunu iddia edir.
İddiaçılar Meta-dan milyardlarla dollar təzminat tələb etməklə yanaşı, Instagram və Facebook-da bəzi dəyişikliklərin edilməsini də istəyirlər. Tələblər arasında paylaşımlardakı “like” saylarının aradan qaldırılması və istifadəçini davamlı olaraq yeni məzmuna yönəldən sonsuz sürüşdürmə funksiyasının dəyişdirilməsi də var.
Məhkəmə prosesinin təxminən altı həftə davam edəcəyi gözlənilir.
Elmira Ağayeva
