Norveç raketi az qala nüvə müharibəsinə səbəb olur

1995-ci il yanvarın 25-də Norveç alimləri Şimal işıqlarını (aurora borealis) öyrənmək üçün elmi məqsədli raket buraxıblar. Lakin bu raketi Rusiya radarları Moskvaya doğru atılan nüvə raketi kimi qəbul edib. Nəticədə Rusiya rəhbərliyi real nüvə hücumu ehtimalı ilə üz-üzə qalıb.

Həmin gün Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin tarixdə ilk dəfə “nüvə çamadanı”nı aktivləşdirib. Bu çamadan nüvə silahlarının istifadəsi ilə bağlı qərarların verilməsi üçün nəzərdə tutulub. Təxminən bir saat ərzində dünya Soyuq müharibənin ən qorxulu ssenarilərindən birinə çox yaxın olub. Siyasi rəhbərlik hücuma cavab verib-verməmək barədə qərar verməli idi.

Sonradan məlum olub ki, raket tamamilə dinc məqsədlərlə buraxılıb və Norveç əvvəlcədən bu barədə Rusiyaya məlumat verib. Ancaq xəbərdarlıq müvafiq qurumlara vaxtında çatmayıb. Raket Rusiya hava məkanına daxil olmayıb və plan üzrə dənizə düşüb.

Hadisə nüvə dövründə nə qədər təhlükəli yanlış anlaşmaların baş verə biləcəyini göstərən ciddi xəbərdarlıq kimi yadda qalıb. Bir çox ekspertlər bunu nüvə tarixinin ən təhlükəli anlarından biri hesab edir, digərləri isə real riskin şişirdildiyini bildirir. Hər halda, bu olay sadə bir elmi raketin belə qlobal fəlakətə yol aça biləcəyini sübut edib.

BBC
Reyhan Quliyeva