Nevrologiya mütəxəssisi Dos. Dr. Demet Aygün Üstel uzun müddət davam edən yuxu problemlərinin koqnitiv zəifləmə və Alzheimer xəstəliyi riski ilə əlaqəli ola biləcəyini bildirib.

Üstelin sözlərinə görə, yuxu ilə Alzheimer xəstəliyi arasındakı əlaqə iki istiqamətli ola bilər. Yuxu pozğunluqları koqnitiv zəifləmə üçün risk faktoru ola bilər. Eyni zamanda, Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli beyindəki dəyişikliklər də yuxu-oyanıqlıq rejiminin pozulmasına səbəb ola bilər.Bu səbəbdən xüsusilə yaşlı insanlarda ortaya çıxan və uzun müddət davam edən yuxu problemlərini sadəcə qocalmanın təbii nəticəsi kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Mütəxəssis gecə ərzində tez-tez oyanmağın və dərin yuxu mərhələlərinin azalmasının yuxunun keyfiyyətini aşağı saldığını vurğulayıb.

İnsan 8 saat yataqda qalsa belə, yuxusu tez-tez bölünürsə, kifayət qədər keyfiyyətli yuxu almaya bilər. Xüsusilə yüksək səslə xoruldama, yuxu zamanı nəfəsin dayanması, səhərlər yorğun oyanma və gün ərzində həddindən artıq yuxululuq müşahidə edilirsə, yuxu apnesi baxımından müayinə olunmaq vacibdir.Üstel yuxusuzluq və obstruktiv yuxu apnesi kimi problemlərlə koqnitiv zəifləmə və demensiya arasında əlaqə olduğunu göstərən araşdırmaların mövcud olduğunu bildirib.Lakin yuxu problemi yaşayan hər bir insanın Alzheimer xəstəliyinə tutulacağı nəticəsinə gəlmək olmaz.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, yuxu zamanı beyində bəzi metabolik tullantıların təmizlənməsini təmin edən mexanizmlər daha aktiv işləyir. Alzheimer xəstəliyində mühüm rol oynayan beta-amiloid və tau zülalları ilə yuxu arasındakı əlaqə də uzun müddətdir araşdırılır.Lakin burada vacib məqam budur: keyfiyyətsiz yuxunun Alzheimer xəstəliyinin mütləq səbəbi olduğu sübut edilməyib. Elmi məlumatlar yalnız aralarında əlaqə olduğunu göstərir.

Mütəxəssis yuxusuzluqla yanaşı stress, depressiya, bəzi dərmanlar və müxtəlif sağlamlıq problemlərinin də unutqanlığa səbəb ola biləcəyini bildirib.Əgər insan yaxın zamanda baş vermiş hadisələri tez-tez unudursa, eyni sualları təkrar-təkrar verirsə, gündəlik işlərini yerinə yetirməkdə çətinlik çəkirsə və bu şikayətlərlə yanaşı ciddi yuxu problemləri də varsa, həkim müayinəsini gecikdirmək olmaz.

Beyin sağlamlığının qorunması üçün keyfiyyətli yuxu, müntəzəm fiziki fəaliyyət, balanslı qidalanma və damar sağlamlığının qorunması birlikdə nəzərə alınmalıdır.

Səkinəbəyim Cəfərova 

Xəbər Türk