Yaponiyada bədən dili: Jestlər və təzimlər hansı mənanı daşıyır?
Yaponiyada gündəlik ünsiyyət zamanı istifadə olunan jestlər, təzimlər və digər qeyri-verbal davranışlar ölkənin mədəniyyətini və etik qaydalarını əks etdirir. Bu işarələri anlamaq turistlərə yerli insanlarla daha rahat ünsiyyət qurmağa kömək edir.
Yaponiyada bədən dili sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də qarşılıqlı hörmətin, nəzakətin və sosial münasibətlərin ifadəsi hesab olunur. İnsanların yaşından və sosial mövqeyindən asılı olaraq salamlaşma, vidalaşma və müraciət formaları dəyişə bilər.
Məsələn, eyni yaşda olan dostla vidalaşarkən əl yelləmək adi hal sayılsa da, daha yaşlı şəxslə sağollaşarkən təzim etməyə üstünlük verilir. Təzim zamanı bədənin hansı dərəcədə əyilməsi isə qarşı tərəfə göstərilən hörmətin, minnətdarlığın və ya üzrxahlığın səviyyəsini ifadə edə bilər.
Yapon mədəniyyətində senpai anlayışı özündən yaşca və ya təcrübəcə böyük olan şəxslərə, kohai isə daha kiçik və ya aşağı təcrübə səviyyəsində olanlara aid edilir. Bu münasibətlər gündəlik ünsiyyətdə istifadə olunan bədən dili və davranış qaydalarına da təsir göstərir.
Ölkədə mühüm yer tutan digər anlayış isə omoiyaridir. Başqalarının hisslərini nəzərə almaq və onların rahatlığı üçün düşünülmüş şəkildə davranmaq mənasını verən bu anlayış jestlərdə də özünü göstərir. İnsanların diqqətini cəlb etmək üçün şişirdilmiş hərəkətlərdən qaçılması, şəxsi məsafənin qorunması və izdihamlı məkanlarda başqalarına yer verilməsi bu yanaşmanın nümunələrindəndir.
Bununla belə, Yaponiyada bütün insanların eyni şəkildə ünsiyyət qurduğunu düşünmək düzgün olmazdı. Bəzi jestlər beynəlxalq səviyyədə oxşar məna daşıyır. Məsələn, baş barmağın yuxarı qaldırılması bir çox Qərb ölkəsində olduğu kimi Yaponiyada da adətən müsbət münasibəti ifadə edir.
Mütəxəssislərin və mədəniyyət müşahidəçilərinin diqqət çəkdiyi bu xüsusiyyətlər göstərir ki, ölkənin dilini bilmədən də yerli insanlarla ünsiyyət qurmaq mümkündür. Bunun üçün onların jestlərini, davranışlarını və sosial münasibətlərə verdikləri əhəmiyyəti anlamaq kifayətdir.
Fatimə İbrahimova
