Yaradıcı bacarıqların məktəb proqramına inteqrasiyası
Son illərdə məktəb təhsilində yalnız akademik biliklərə deyil, həm də yaradıcı bacarıqların inkişafına diqqət artır. Musiqi, rəsm, teatr, texnologiya və digər yaradıcı fəaliyyətlər şagirdlərin düşüncə tərzini, problem həll etmə bacarıqlarını və özünüifadəsini gücləndirir. Məktəb proqramına yaradıcı fənlərin daxil edilməsi həm öyrənmə prosesini maraqlı edir, həm də gənclərin sosial və emosional inkişafına müsbət təsir göstərir.
Mövzu ilə bağlı musiqi müəllimi Rəhman Şərifov "İnformator.az" saytına açıqlamasında bildirib ki, yaradıcı fənlər yalnız təhsildə deyil, həyatın digər sahələrində də kömək olurlar:
"Müasir təhsil sistemində yaradıcı bacarıqların məktəb proqramında yer alması çox vacibdir, çünki şagird yalnız bilik toplamaqla deyil, düşünmək, araşdırmaq və özünü ifadə etmək bacarığını da inkişaf etdirməlidir. Yaradıcı fənlər – musiqi, təsviri incəsənət, teatr və digər sənət dərsləri uşaqlara öz hissələrini, fikirlərini və xarakterlərini tanımaq imkanı verir. Bu bacarıqlar sonradan onların həyatına, qərar vermə qabiliyyətinə və problemlərə yanaşmasına müsbət təsir göstərir.
Yaradıcı fənlər həm akademik, həm də sosial inkişafda mühüm rol oynayır. Musiqi və digər incəsənət dərsləri şagirdin diqqətini artırır, yaddaşı gücləndirir və məntiqi düşünməyi dəstəkləyir. Məsələn, musiqi ritmi və not sistemi riyazi düşüncə ilə sıx bağlıdır. Ansambl və ya xor dərslərində uşaqlar bir-biri ilə əməkdaşlıq etməyi, qulaq asmağı, birlikdə qərar verməyi öyrənirlər. Bu dərslər özünüifadəni gücləndirir, utancaqlığı azaldır və şagirdin özünə güvənini artırır.
Məktəblər yaradıcı bacarıqları inkişaf etdirmək üçün bir neçə effektiv üsuldan istifadə edə bilər. İlk növbədə, şagirdlərə sərbəst ifadə imkanı verən layihələr və praktiki tapşırıqlar hazırlanmalıdır: musiqi kompozisiyası, məktəb orkestri, rəsm sərgiləri, dram tamaşaları və digər yaradıcı fəaliyyətlər. Müəllimlər interaktiv dərs metodlarından – qrup işi, improvizasiya, oyun əsaslı öyrənmə və musiqi texnologiyalarından (məsələn, rəqəmsal musiqi proqramları) istifadə edə bilərlər. Eyni zamanda, məktəb daxilində tədbirlər, müsabiqələr və yaradıcı klublar yaradaraq uşaqların istedadlarını üzə çıxarmaq mümkündür.
Ümumilikdə, yaradıcı fənlər şagirdin yalnız musiqi və ya incəsənət sahəsində deyil, həyatın bütün sahələrində daha düşüncəli, özünə güvənən və sosial cəhətdən bacarıqlı olmasına kömək edir".
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Kamran Əsədov isə açıqlamasında bildirib ki, yaradıcı bacarıq həm də bir şəxsiyyət formalaşdırır:
"Müasir təhsil sistemində yaradıcı bacarıqların məktəb proqramına daxil edilməsi vacibdir, çünki dünya artıq yalnız nəzəri bilik deyil, həm də çevik düşünmə, innovativ yanaşma və problem həll etmə bacarığı tələb edir. Yaradıcı fənlər şagirdlərə öz ideyalarını sərbəst ifadə etməyə, məsələlərə fərqli bucaqdan baxmağa və öyrənmə prosesində daha aktiv iştirak etməyə imkan yaradır. Bu bacarıqlar gələcəyin əmək bazarında mühüm rol oynayır və şagirdlərin dəyişən dünyaya daha asan uyğunlaşmasına kömək edir.
Yaradıcı fənlərin akademik və sosial inkişafda çoxşaxəli təsiri var. Musiqi, rəsm, teatr və digər incəsənət dərsləri yaddaşı, diqqəti və analitik düşünməyi gücləndirir, həmçinin beynin hər iki yarımkürəsinin aktiv fəaliyyətini təmin edir. Bu, şagirdlərin riyaziyyat, dil və digər əsas fənlərdə nəticələrinə də müsbət təsir göstərir. Sosial baxımdan isə yaradıcı fəaliyyətlər əməkdaşlıq, komanda işi, empati, özünüifadə və özünə inam kimi vacib sosial bacarıqları formalaşdırır. Şagirdlər birgə layihələrdə işləyərək bir-birinə qulaq asmağı, fikir müxtəlifliyinə hörmət etməyi və emosiyalarını düzgün idarə etməyi öyrənirlər.
Məktəblər yaradıcı bacarıqları inkişaf etdirmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə edə bilər. Layihə əsaslı dərslər şagirdlərə real həyatdan götürülmüş problemlərə yaradıcı həllər tapmaq imkanı verir. STEAM yanaşması — yəni elmi fənlərlə incəsənətin birləşdirilməsi — innovativ düşüncəni daha da gücləndirir. Təcrübəyə əsaslanan fəaliyyətlər, musiqi və teatr tamaşaları, rəsm sərgiləri, laboratoriya işləri şagirdin həm bilik, həm də praktik bacarıqlarını artırır. Rəqəmsal alətlərdən istifadə — dizayn proqramları, musiqi yaratma tətbiqləri, animasiya platformaları — müasir uşaqlar üçün yaradıcı prosesləri daha cəlbedici edir. Eyni zamanda, məktəb klubları və müəllimlər üçün peşəkar inkişaf təlimləri də yaradıcı bacarıqların sistemli şəkildə formalaşmasına şərait yaradır.
Beləliklə, yaradıcı bacarıqların tədrisi şagirdə yalnız incəsənət sahəsində deyil, həyatın bütün sahələrində düşünməyi, qərar verməyi və özünü ifadə etməyi öyrədir. Bu da təhsilin əsas məqsədi olan hərtərəfli inkişaf etmiş şəxsiyyət formalaşdırılmasına xidmət edir".
Ayisə Şərifova
