Meri Şellinin 1818-ci ildə qələmə aldığı “Frankenşteyn” romanı iki əsrdən artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, aktuallığını qoruyur. Əsər yalnız qorxu janrının klassik nümunəsi deyil, həm də elmin nəzarətsiz inkişafı, insan məsuliyyəti və cəmiyyətin fərqli insanlara münasibətini əks etdirən mühüm ədəbi nümunədir.

Romanda gənc alim Viktor Frankenşteyn elmi ambisiyalarının təsiri ilə cansız bədənə həyat verir. Lakin yaratdığı məxluqun görünüşündən qorxaraq onu tərk edir. Cəmiyyət tərəfindən də qəbul edilməyən məxluq tənhalığa və ümidsizliyə sürüklənir. Beləliklə, əsər insanın öz yaratdığı qarşısında məsuliyyət daşımalı olduğunu və xarici görünüşə görə ayrı-seçkiliyin faciəvi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir.

Əsərin əsas mövzularından biri elmin və texnologiyanın nəzarətsiz inkişafının yaratdığı təhlükələrdir. Bu baxımdan romanın ideyaları müasir dövrdə də aktualdır. Süni intellekt, genetik dəyişikliklər və elmi tədqiqatlarla bağlı müzakirələr əsərin əsas mesajları ilə səsləşir.

“Frankenşteyn” illər ərzində çoxsaylı filmlərə, tamaşalara, kitablara və musiqi əsərlərinə ilham verib. Xüsusilə Hollivud ekranlaşdırmaları əsərin dünya miqyasında tanınmasına böyük təsir göstərib. Bununla belə, bəzi ekranlaşdırmalarda romanın mərkəzində dayanan insani dəyərlər və empatiya mövzusu arxa plana keçib.

Məqalədə vurğulanır ki, “Frankenşteyn” sadəcə qorxu hekayəsi deyil. Əsərin əsas mesajı insanın öz yaratdıqları qarşısında məsuliyyəti, fərqli olanları qəbul etmək və hər kəsə insani münasibət göstərməkdir.

Aynur Əhmədli