İran ABŞ ilə danışıqlarda “qırmızı xətlər”i müəyyənləşdirib
ABŞ İranla danışıqların yalnız nüvə proqramı ilə bağlı məsələləri əhatə edəcəyinə razılıq verib.
Mövzu ilə bağlı politoloq Yusif Bağırzadə “İnformator.az”a açıqlamasında bildirib ki, Cenevrədə ABŞ-İran danışıqları yeni mərhələdə davam edəcək:
“Prosesdə ABŞ nümayəndələri, eləcə də digər beynəlxalq tərəflər iştirak edirlər. Cenevrədə həm ABŞ-İran danışıqlarına, həm də Rusiya-Ukrayna istiqamətində aparılan diplomatik təmaslara start veriləcəyi gözlənilir. ABŞ İran qarşısında bir neçə əsas tələb irəli sürüb. Bu tələblərdən biri İranın uranın zənginləşdirilməsini dayandırması və nüvə proqramı ilə bağlı öhdəliklər götürməsidir. Digər tələb təxminən 450 kiloqram zənginləşdirilmiş uranın üçüncü dövlətə ötürülməsi ilə bağlıdır. Bundan əlavə, İranın 300 kilometrdən artıq məsafəni qət edə bilən ballistik raket proqramına qoyulan məhdudiyyətlərin qüvvədə saxlanılması, eləcə də proksi qüvvələrə maddi və hərbi-texniki dəstəyin dayandırılması məsələləri də müzakirə olunur. Bu tələblərin bir qisminin Israel tərəfindən irəli sürüldüyü bildirilir. Danışıqlar prosesi kifayət qədər çətin və mürəkkəb gedir. O ehtimal edir ki, ABŞ yalnız uranın zənginləşdirilməsi ilə bağlı öhdəliklərin qəbul edilməsi variantını da nəzərdən keçirə bilər”.
Politoloq vurğulayıb ki, regionda hərbi eskalasiya ehtimalı da istisna edilmir:
“ABŞ və müttəfiqlərinin İrana qarşı mümkün hərbi addımlar ata biləcəyi ilə bağlı müxtəlif məlumatlar yayılır. Bildirilir ki, İordaniyada ABŞ-yə məxsus hərbi hava qüvvələri döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilib. Eyni zamanda, USS Gerald R. Ford təyyarədaşıyan gəmisi İran körfəzi bölgəsində yerləşdirilib. Bu addımların təzyiq vasitəsi və ya mümkün əməliyyat hazırlığı kimi qiymətləndirildiyi qeyd olunur. Region ölkələri, xüsusilə Qatar, Saudi Arabia və Turkey İrana qarşı mümkün hücumun qarşısını almaqda maraqlıdırlar və diplomatik kanallarla gərginliyin azaldılmasına çalışırlar. İrana qarşı hərbi əməliyyatlar region üçün ciddi humanitar fəsadlar, böyük qaçqın axını və uzunmüddətli müharibə riski yarada bilər. İran tərəfi də regiondakı ABŞ hərbi bazalarına cavab zərbələri endirə biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıqlar edir. Bu bazaların bir qismi Jordan, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı ərazisində yerləşir”.
Günel Əlili
