İsraildə seçkilər: Netanyahu hökuməti qura biləcəkmi?

İsraildə keçirilən parlament seçkilərinin nəticələri ölkədə yeni siyasi qeyri-müəyyənlik yaradıb. Baş nazir Benyamin Netanyahunun rəhbərlik etdiyi Likud Partiyası ən çox mandat qazansa da, sağçı blokun hökumət qurmaq üçün tələb olunan parlament çoxluğunu əldə edə bilməməsi koalisiya danışıqlarını çətinləşdirib.

Mövzu ilə bağlı “İnformator.az”a açıqlamasında siyasi şərhçi Yusif Bağırzadə bildirib ki, seçkilərin nəticələri Netanyahunun siyasi mövqeyini qorusa da, onun əvvəlki hakimiyyət üstünlüyünü zəiflədib:

"Likud Partiyası 27 mandat qazansa da, sağçı blok cəmi 53 yerlə kifayətlənib. 120 yerlik Knessetdə hökumət qurmaq üçün isə ən azı 61 mandat tələb olunur. Seçkilərin nəticələrinə Qəzza müharibəsi, 2023-cü il oktyabrın 7-də baş verən hücumdan sonra təhlükəsizlik sisteminin fəaliyyəti, İran və Livan istiqamətindəki hərbi əməliyyatlar, eləcə də ultraortodoks yəhudilərin hərbi xidmətə çağırılması və məhkəmə islahatları ilə bağlı mübahisələr təsir göstərib. Hökumətin formalaşdırılmasında əsas çətinliklərdən biri ərəb siyasi qüvvələrinin əldə etdiyi 19 mandatdır. Müxalifət bu qüvvələrin dəstəyi olmadan parlament çoxluğunu təmin edə bilmir. Lakin İsrailin yəhudi siyasi partiyalarının əksəriyyətinin ərəb partiyaları ilə koalisiya qurmağa qarşı çıxması bu ehtimalı çətinləşdirir. Digər tərəfdən, müxalifət düşərgəsində təmsil olunan siyasi liderlərin mövqelərini uzlaşdırması da asan olmayacaq. Netanyahu isə sağçı düşərgədən kənarda olan bəzi deputatları öz tərəfinə çəkməyə və ya mərkəzçi qüvvələrlə milli birlik hökuməti yaratmağa cəhd edə bilər. Ancaq bu addım onun İtamar Ben-Qvir və Bezalel Smotriç kimi sağçı müttəfiqləri ilə münasibətlərinə təsir göstərə bilər. Koalisiya danışıqlarının nəticəsiz qalması İsraildə növbədənkənar seçki ehtimalını da artırır. Prezident İsxak Hersoq siyasi partiyalarla məsləhətləşmələrdən sonra hökuməti formalaşdırmaq şansının daha yüksək olduğunu düşündüyü namizədə mandat verməlidir. Müxtəlif cəhdlər uğursuz olarsa, ölkə yenidən seçkiyə gedə bilər. Bununla belə, milli birlik hökumətinin yaradılması variantı da istisna edilmir. Yeni hökumətin formalaşması Fələstin məsələsinə və İsrailin regional siyasətinə də təsir göstərəcək. Netanyahunun rəhbərlik etdiyi koalisiyanın hakimiyyətə qayıtması Qərb sahilində məskunlaşma siyasətinin davam etməsi və Qəzzada təhlükəsizlik nəzarətinin saxlanılması ehtimalını artırır. Müxalifətin hakimiyyətə gəlməsi isə beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərdə və Fələstin məsələsinə yanaşmada müəyyən dəyişikliklərə şərait yarada bilər. Eyni zamanda, hökumətin tərkibi ABŞ-la münasibətlərə, İranla qarşıdurmanın idarə olunmasına, Səudiyyə Ərəbistanı ilə normallaşma perspektivlərinə və Türkiyə ilə əlaqələrə təsir göstərə bilər. Ümumilikdə, seçkilərin əsas nəticəsi Netanyahunun siyasi səhnədən getməsi deyil, hakimiyyəti davam etdirmək üçün əvvəlki qədər geniş imkanlara malik olmamasıdır. Qarşıdakı koalisiya danışıqları İsrailin gələcək hökumətinin, Fələstin siyasətinin və regional strategiyasının istiqamətini müəyyənləşdirəcək. Tərəflər arasında razılıq əldə olunmasa, növbədənkənar seçki real siyasi ssenari olaraq qalacaq".

Güllüzar Nəbili