00:00:00
Yazar
Nərmin Həşimova
19.11.2026 18:45 114 2 dəq oxuma
Siyasət

Nüvə silahlarına nəzarətdə yeni mərhələ: ABŞ, Rusiya və Çin arasında üçtərəfli razılaşma təşəbbüsü

Nüvə silahlarına nəzarətdə yeni mərhələ: ABŞ, Rusiya və Çin arasında üçtərəfli razılaşma təşəbbüsü

ABŞ Prezidenti Donald Trampın ABŞ, Rusiya və Çin arasında nüvə silahlarının azaldılması ilə bağlı mümkün razılaşma çərçivəsində qarşılıqlı yoxlamalara müsbət yanaşması beynəlxalq təhlükəsizlik gündəliyində diqqət çəkən məsələlərdəndir. Lakin belə bir razılaşmanın əldə olunması tərəflərin strateji maraqlarının uzlaşdırılmasını və qarşılıqlı etimadın formalaşmasını tələb edir.


Mövzu ilə bağlı “İnformator.az”a açıqlamasında politoloq Yusif Bağırzadə bildirib ki, üçtərəfli nüvə silahlarına nəzarət mexanizminin yaradılması qlobal təhlükəsizlik baxımından yeni imkanlar yarada bilər, lakin bunun reallaşması mürəkkəb danışıqlardan asılıdır:

 

“ABŞ, Rusiya və Çin arasında nüvə arsenallarının həcmi, hərbi doktrinalar və təhlükəsizlik prioritetləri fərqlidir. ABŞ və Rusiya dünyanın ən böyük nüvə arsenalına malik dövlətlərdir, Çin isə son illərdə nüvə potensialını genişləndirir. Pekin ABŞ və Rusiyanın arsenalı əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmadan öz silahlarına məhdudiyyət qoyulmasını ədalətli hesab etmir. Bundan başqa, 2026-cı ilin fevralında New START müqaviləsinin müddətinin başa çatması ABŞ-Rusiya münasibətlərində strateji silahlara nəzarət sahəsində yeni vəziyyət yaradıb. Buna görə də ilkin mərhələdə əsas diqqətin danışıqların bərpasına və etimad tədbirlərinə yönəlməsi mümkündür. Qarşılıqlı yoxlamalar nüvə silahlarına nəzarətin səmərəliliyini artıra, gizli silahlanma ilə bağlı şübhələri və yanlış hesablamalardan qaynaqlanan eskalasiya riskini azalda bilər. Bunun üçün yoxlamalar şəffaf, qarşılıqlı və hüquqi baxımdan dəqiq müəyyənləşdirilmiş qaydalar əsasında aparılmalıdır. Çinin prosesə qoşulması isə üçtərəfli danışıqlar formatının, vahid məlumat mübadiləsi sisteminin və yeni yoxlama standartlarının yaradılmasını tələb edəcək. Tərəflərin nüvə potensialındakı fərqlər nəzərə alınmalı, ilkin mərhələdə arsenalın azaldılmasından daha çox şəffaflığın artırılması, nüvə doktrinaları barədə məlumat mübadiləsi və risklərin azaldılması istiqamətində razılaşmalara üstünlük verilə bilər. Belə bir mexanizmin yaradılması digər nüvə dövlətləri üçün də nümunə ola, nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasına və beynəlxalq münasibətlərdə proqnozlaşdırıla bilənliyin artmasına töhfə verə bilər. Bununla belə, nüvə razılaşması Ukrayna müharibəsi, Tayvan məsələsi və ABŞ-Çin rəqabəti kimi digər geosiyasi ziddiyyətləri avtomatik həll etməyəcək. Ümumilikdə, Trampın qarşılıqlı yoxlamalara müsbət münasibəti yeni diplomatik imkanların müzakirəsi üçün zəmin yaradır. Lakin əsas məsələ yalnız nüvə başlıqlarının sayının azaldılması deyil, böyük dövlətlər arasında strateji etimadın bərpasıdır”.


Güllüzar Nəbili

#nəzarətdə #mərhələ: #təşəbbüsü #baki #razılaşma
Paylaş:

Şərhlər (0)

Oxşar Xəbərlər