Şalvar geyindiklərinə görə qınanan qadınlar: Parisdə azadlıq uğrunda qeyri-adi mübarizə
1800-cü ildə Parisdə qadınların şalvar geyinməsini qadağan edən qayda qüvvəyə minmişdi. İllər keçsə də, qadınlar bu məhdudiyyətlərə qarşı mübarizə aparır, geyim seçimləri ilə cəmiyyətin onlar üçün müəyyən etdiyi sərhədləri aşmağa çalışırdılar. Onların bəziləri üçün şalvar geyinmək sadəcə rahatlıq məsələsi deyil, özünü ifadə etmək, sərbəst hərəkət etmək və bərabər hüquqlar uğrunda mübarizə aparmaq vasitəsi idi.
George Sand: Kişi geyimində azadlıq axtarışı
Məşhur fransız yazıçısı və jurnalisti George Sand kişi geyimlərini yalnız cəmiyyətə etiraz etmək üçün seçmirdi. Bu geyimlər ona gündəlik həyatda daha sərbəst hərəkət etmək, daha az xərc çəkmək və qadınların girişinə məhdudiyyət qoyulan bəzi məkanlara daxil olmaq imkanı verirdi. Sand qadınların necə geyinməli, yaşamalı və davranmalı olduğu barədə cəmiyyətin müəyyənləşdirdiyi qaydaları qəbul etmirdi. Onun seçimi şəxsi azadlığın və müstəqilliyin ifadəsinə çevrilmişdi.
Marie-Antoinette Lix: Kişi geyimində döyüş meydanında
XIX əsrdə qadınların nizami orduda xidmət etməsi ciddi məhdudiyyətlərlə qarşılaşırdı. Buna baxmayaraq, Marie-Antoinette Lix Fransa–Prussiya müharibəsi zamanı könüllü dəstələrə qoşularaq döyüşlərdə iştirak etdi. O, xüsusilə Nompatelize döyüşündə göstərdiyi şücaətlə tanındı. Lix-in həyat yolu qadınların yalnız ev və ailə ilə məhdudlaşdırılmasına qarşı çıxan, onların cəmiyyətin bütün sahələrində iştirak etmək hüququnu müdafiə edən nümunələrdən biri idi.
Rosa Bonheur: Şalvar geyinmək üçün xüsusi icazə alan rəssam
Fransız rəssam Rosa Bonheur qadınların şalvar geyinməsinin məhdudlaşdırıldığı dövrdə bunun üçün xüsusi polis icazəsi alan qadınlardan biri idi. O, əvvəlcə sağlamlığı ilə əlaqədar bu geyimə üstünlük verirdi. Sonralar isə heyvanları müşahidə etmək və rəsm əsərləri üçün araşdırma aparmaq məqsədilə heyvan kəsim məntəqələrinə gedərkən şalvar geyinməyin zəruri olduğunu düşünürdü. Zaman keçdikcə kişi geyimləri onun həm peşəkar fəaliyyətinin, həm də ictimai obrazının bir hissəsinə çevrildi.
Mathilde de Morny: Cəmiyyətin normalarına meydan oxuyan qadın
Missy adı ilə tanınan Mathilde de Morny XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Parisin qeyri-ənənəvi həyat tərzi ilə seçilən mədəni mühitinin tanınmış simalarından idi. O, kişi geyimlərinə üstünlük verir, şəxsi həyatını dövrün sərt sosial normalarına uyğunlaşdırmağa çalışmırdı. Yazıçı Colette ilə münasibəti də həmin dövrdə geniş müzakirələrə səbəb olmuşdu. De Morny geyim seçimi və həyat tərzi ilə qadınlardan gözlənilən ənənəvi davranış qəliblərinə meydan oxuyurdu.
Qadağa 200 ildən çox qüvvədə qaldı
Fransada qadınların şalvar geyinməsinə dair məhdudiyyət 1800-cü ildə tətbiq edilmiş qaydaya əsaslanırdı. Zamanla bu qayda faktiki əhəmiyyətini itirsə də, hüquqi baxımdan yalnız 2013-cü ildə rəsmən ləğv edildi. Beləliklə, bu gün adi geyim hesab edilən şalvar qadınlar üçün uzun müddət sosial qınaq və hüquqi məhdudiyyətlərlə müşayiət olunan seçim olmuşdu.
Bu qadınların hekayələri göstərir ki, geyim bəzən sadəcə şəxsi zövq məsələsi deyil. Onların mübarizəsi öz həyatları, bədənləri və kimlikləri barədə sərbəst qərar vermək, cəmiyyətin müəyyən etdiyi sərhədləri aşmaq və qadınların hüquqlarını genişləndirmək istəyinin ifadəsi idi. Bu gün adi görünən bir seçim uğrunda aparılan mübarizə isə azadlığın və bərabərliyin tarixən necə qazanıldığını xatırladır.
Gülnar Mustafayeva
