“Siyasi qərarvermə süni intellektdən asılı vəziyyətə düşür”- Zeynal Əmrəliyev

İslandiyada keçirilən referendumun nəticələri süni intellektin sürətli inkişafının cəmiyyət və siyasətə təsiri ilə bağlı yeni müzakirələr yaradıb. Nəticələr texnoloji yeniliklərə dəstək ilə onların yaratdığı sosial və siyasi risklər arasındakı ziddiyyəti bir daha gündəmə gətirib.

Mövzu ilə bağlı siyasi şərhçi Zeynal Əmrəliyev “İnformator.az”a açıqlamasında bildirib ki, İslandiyadakı son seçki və referendum prosesi cəmiyyətin gələcək qeyri-müəyyənliklər qarşısında nə qədər həssas olduğunu göstərdi:

“Sürətlə inkişaf edən süni intellekt texnologiyaları da məhz bu cür qlobal narahatlıq və tərəddüd dalğasını qidalandırır. Siyasi qərarvermə mexanizmləri bu rəqəmsal transformasiyadan birbaşa asılı vəziyyətə düşür. Algoritmlər seçici davranışlarını əvvəlcədən proqnozlaşdırmaqla yanaşı, kütləvi şüuru istiqamətləndirmək gücünə də sahibdir. Siyasətçilər artıq ənənəvi təbliğat üsullarından daha çox süni intellekt əsaslı analitik alətlərə güvənirlər. Bu vəziyyət qərarların operativliyini artırsa da, insan faktorunu və empatiya elementini ikinci plana atır. Dezinformasiya kampaniyaları və saxta kontent dalğaları seçkilərin nəticələrini manipulyativ şəkildə dəyişmək riski yaradır. İslandiya cəmiyyətinin suverenliyini və milli maraqlarını qorumaq üçün göstərdiyi həssaslıq texnologiya siyasətində də özünü büruzə verməlidir”.

Zeynal Əmrəliyev qeyd edib ki,dövlətlər bu rəqəmsal təhlükələrin qarşısını almaq üçün sərt və operativ hüquqi çərçivələr formalaşdırmalıdır:

“Tənzimləmə mexanizmləri ilk növbədə siyasi reklamların və süni intellektlə yaradılan məzmunların şəffaflığına əsaslanmalıdır. Vətəndaşlar gördükləri məlumatın real insan tərəfindən yoxsa alqoritmik sistemdən istehsal olunduğunu dəqiq bilməlidirlər. Dövlət qurumları seçki prosesinə kənar müdaxilələri və süni manipulyasiyaları dərhal aşkar edəcək texnoloji əks-tədbirlər görməlidir. Eyni zamanda, innovasiyaların boğulmaması üçün qadağalar deyil, etik standartlar və məsuliyyət prinsipləri ön plana çəkilməlidir. Siyasi partiyalar və texnologiya şirkətləri seçkiqabağı kampaniyalarda süni intellektdən istifadə edərkən ortaq etik kodeksə tabe olmalıdırlar. Beynəlxalq əməkdaşlıq da bu tənzimləmənin əsas hissəsi olmalıdır, çünki rəqəmsal təhdidlər sərhəd tanımır. İslandiya nümunəsi göstərir ki, cəmiyyətlər öz gələcəkləri ilə bağlı həyati qərarlar verərkən xarici və ya alqoritmik təsirlərdən azad olmaq istəyirlər”.

Nuray Əliyeva