“Ukrayna bir qurbanlıqdır”-POLİTOLOQDAN ŞƏRH

Bölmə: Siyasət › ,
Tarix: 20:45 28.02.2025

İstanbulda Rusiya və ABŞ nümayəndələri arasında növbəti görüş başlayıb.

 

Danışıqlar ABŞ-nin İstanbuldakı Baş konsulunun iqamətgahında keçirilir. 

 

Mövzu ilə bağlı politoloq Azad Məsiyev “informator.az”a açıqlamasında bildirib ki, ABŞ-nin ortaya qoyduğu bir strategiya var:

 

“ABŞ-də kimin hakimiyyətə gəlməsinə baxmayaraq , bu strategiya qorunmalıdır. Yəni Amerika imperatorluğuna təhlükə yaradan bütün hallar aradan qaldırılmalıdır. Bu strategiyaya görə ABŞ-yə təhlükə yaradan üç əsas amil var: Onlardan biri, hərbi gücünə görə Rusiyadır. İqtisadi gücünə görə Çindir. Avropa Birliyinin pul vahidi olan Euro maliyyə gücünə görədir. Bu baxımdan Baydenin hakimiyyəti dövründə ABŞ və NATO bloku Rusiyanı düşmən elan etdi. Rusiyanın ətrafında qaynar ocaqlar yaratdı. Rusiyanı Ukrayna münaqişəsinə təhrik etdi. Rusiya-Ukrayna münaqişəsi yaranmaqla Rusiyanın Avropa ilə əlaqəsi kəsildi. Dünyanın iqtisadi, siyasi sistemi köklü şəkildə zədələndi. Rusiyaya qarşı sanksiyalar həyata keçirilməkdədir. Yəni bu münaqişə ilə əlaqədar ABŞ Rusiyanı dünya ticarətindən təcrid etmək üçün sanksiyalar tətbiq etdi. Rusiya-Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı istər Avropa dövlətləri, istərsə də, ABŞ Rusiya ilə iqtisadi, siyasi əlaqələrini kəsdilər. Diplomatik fəaliyyətində də zəiflik oldu. Sadəcə, konsulluq səviyyəsində nümayəndəliklər qalmaqda idi. Ümumilikdə ABŞ-lə Rusiya arasında super güclərin bir savaşı gedir. Bu savaş 1-ci episentri Ukrayna, 2-ci episentri Cənubi Qafqaz, 3-cü episentri Yaxın Şərqdir. Yəni dünyada super güclərin savaşı iqtisadi, siyasi sistemini zədələdi. Artıq dünya beynəlxalq qanunlardan deyil, gücün qanunlarından tənzimlənir. 

ABŞ-də Trampın hakimiyyətə gəlməsi ilə bağlı yeni situasiya yaranıb. Tramp Baydendən fərqli bir siyasət həyata keçirməkdədir. Yəni Bayden hərbi münaqişələr yaratmaqla , Tramp isə iqtisadi xaos yaradaraq ABŞ maraqlarını həyata keçirməkdədir. Ukrayna ilə əlaqədar açıq şəkildə Ukraynaın təbii sərvətlərinə sahiblənmək istəyir. Zelenskini də məcbur edir ki, müqavilələrə imza çəksin. Tramp hakimiyyətə gələndən görünür ki, Rusiya ilə münasibətdə bir yumşalma var. Trampın bəyanatları ondan ibarətdir ki , ABŞ-nin iqtisadi maraqları təmin olunsun. Ukrayna münaqişəsi ilə əlaqədar ABŞ böyük həcmdə Ukraynaya yardımlar edib. ABŞ Ukraynaya etdiyi yardımın geri qayıtmasını istəyir. Bunu da Ukraynanın sərvətlərini ələ keçirmək istəyir. Bu baxımdan Rusiya ilə yumşalma adı altında görüntü yaranır. Bu görüntünün də həyata keçirmək üçün görüşlər lazımdır”. 

 

Politoloqun sözlərinə görə, İstanbulda keçirilən görüşdə bir çox məsələlərin müzakirəsi həyata keçirilib: 

 

“Ümumilikdə Türkiyə Rusiya-Ukrayna münaqişəsində tərəf deyil. ABŞ başda olmaqla, Qərb Ukraynanı Türkiyənin bu münaqişədə tərəf olmasını istəyir. Amma Türkiyənin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan türk xalqının maraqlarına uyğun olaraq bu münaqişədə tərəf olmadı. Məsələnin də sülh yolu ilə həlli üçün təşəbbüslər göstərdi. Münaqişənin uzanmasının fəsadını Ukrayna xalqı çəkir. Artıq Ukrayna xalqı 20-25% ərazisini itiribdir. Təbii sərvətlərinin 70%-nə Rusiya nəzarət edir. Yəni bu münaqişədə uduzan tərəf Ukrayna xalqıdır. Bu müharibədə Ukraynanın iqtisadi infrastruktru dağıdılıb. Ukraynanın 5 vilayəti Rusiyanın nəzarətindədir. Bu münaqişənin dayanması vacib məsələdir. Rusiya və ABŞ arasında dioloqun başlaması münaqişənin sonlanması üçün bir dialoqdur. Ukrayna bir qurbanlıqdır. Bu qurbanlıq neçə dövlət arasında bölüşdürüləcəyin söhbəti gedir. 

Zelenski Türkiyəyə gedib və Türkiyə Prezidenti ilə görüşü olub. Həmin ərəfədə Səudiyyə-Ərəbistanda ABŞ-Rusiya arasında bir dialoq başladı. Zelenski Türkiyə Prezidentindən ricası ondan ibarətdir ki, Ukraynada bu danışıqlarda tərəf kimi ortaya çıxsın. İstər Rusiya Prezidentinin, istərsə də, ABŞ-nin verdiyi bəyanatlar onu göstərir ki, Zelenski bir siyasi meyitdir. Bu meyit nə qədər tez dəfn olunarsa, əks halda yeni fəsadları ola bilər. 

Proseslər onu göstərir ki , Zelenskinin hakimiyyətdən getməsindən sonra bu cür dialoqların aktivləşməsi həyata keçiriləcək. Ukraynanın gələcəyinin təminatı yeni seçiləcək şəxsdən asılıdır. Amma ABŞ-nin Prezidenti Trampın hakimiyyətə gəlməsi hələ bu münaqişənin tam sonlanması demək deyil. Çünki ABŞ-nin marağı Ukrayna münaqişəsi uğrunda Avropa ilə Rusiya arasında əlaqələri daha da gərginləşdirilməsinə hesablanan siyasi addımdır. 

2014-cü ildə Avropa və Rusiya arasında iqtisadi, siyasi sistem o qədər güclü inkişaf etdi ki, Avropa iqtisadiyyatı güclənirdi. Avropanın iqtisadiyyatının güclənməsi ilə onun pul vahidi Euro daha dəyər alırdı. Euronun dünya bazarında dəyər alması Amerika imperatorluğuna təhlükə yaradırdı. Amerikanın gücü onun dollarıdır. Dolların dünya bazarında zəifləməsi Amerikanın zəifləməsi deməkdir. 

Əgər Tramp Amerika imperatorluğunun strategiyasına zidd fəaliyyət göstərərsə, Trampın hakimiyyəti uzun müddətli olmayacaq. Trampın verdiyi son bəyanatlar bir qədər təəccüb doğurur. Çünki Amerika imperatorluğunun sütunlarını çökdürür”. 

 

Kəmalə Vəliyeva